olması ta qədimlərdən burada insan məskənlərinin meydana
gəlməsinə şərait yaradıb. Müasir Bakının cənub-şərqində, Xəzər dənizinin yaxınlığında Qobustan rayonu
yerləşir. Burada geniş bir sahədə çoxsaylı heyvan sürüləri otlayırmış, ətrafdakı dağ qayalarında onların təsvirləri
cızılıb. VIII minilliyə aid bu rəsmlərdə həmin ərazidə yaşayan qədim insanların müxtəlif ov səhnələri,
mərasimlər və ayinlər əksini tapıb.
Qobustanda, Böyükdaş dağının ətəyində tapılmış, b.e-nın 80-90-cı illərinə aid diqqətəlayiq latın yazısında
deyilir: «İmperator Domisian Sezar Avqust Hermanik, Lusi Yuliy Maksim, XII «İldırımsürətli» legionun
senturion vaxtıdır».
Ehtimal ki, Bakı ətrafındakı Ramana və ya Romana kəndinin adı da eramızın I əsrində Roma qoşunlarının
Abşeronda olmasından xəbər verir. Roma qoşunlarının Qobustanda yerləşməsi yaxınlıqda yaşayış məntəqəsinin
və ya şəhərin olduğuna dəlalət edir. Həmin vaxt Roma qoşunlarının
istiqamət aldığı bu şəhər Bakı da ola bilərdi.
Bakıda və onun ətrafında aparılan arxeoloji qazıntılar burada bizim
eradan əvvvələrədək də yaşayışın olduğunu göstərir. 1888-ci ildə keçmiş
Aleksandr Nevski kilsəsinin özülünün altında aparılan qazıntılar zamanı
köhnə müsəlman məzarlığından zərdüştiliyə qədəki arxaik qəbirlərin
tapılması da şəhərin qədim mənşəyə malik olmasını sübut edir. Özül
yerindən tapılan daş qutu qəbirlər biri-birinin üstündə yerləşməklə, bir neçə
cərgə təşkil edir. Böyük təndiri xatırladan məzarda aşkar olunan altı-yeddi
insan skeleti isə, oturaq vəziyyətdədir. Skeletlər üzərində kiçik, saxsıdan
olan əyri-üyrü piyalələr var. Bu, icmanın qohum tayfalardan ibarət olduğu
dövrdən bəri əsrlərin dərinliyindən bizə qədər gəlib çatan ailə məzarıdır.
Bakı, onun nefti, «yanan torpaq» hələ qədimdən onun hüdudlarından kənarda da məşhur idi. Orta əsrlər
Bakısı ilə bağlı yazılı mənbələrdə daim onun ətrafındakı «yanan atəş»dən danışılır. Bu barədə ilk söz açanlardan
biri bizanslı Paniyli Priskdir, V əsrin