Qəssab dördüncü xəlifə Əli ibn
Abutalıb (656-661) hakimiyyəti dövründə yaşamış və özünün qanun tərəfdarı olması və düzlük, doğruluğu ilə
seçilmişdir. Şəhər əhlinin bütlərə inandığı bir dövrdə o, gizlicə olaraq islamı qəbul etmişdi.
1940-cı illərdə aparılan arxeoloji qazıntılar burada e. ə aid yaşayış məskənləri aşkar etmişlər. Gəncə adının,
toponiminin yaranması haqqında müxtəlif fərziyyələr mövcuddur. Toponim (“Chanza- Ərəb dilində “Ganca”-
Gürcü dilində) Pəhləvi sözü kimi qəbul edilir və xəzinə, bar-məhsul anbarı mənasına gəlir. Bütün bu nəticələr
elmi cəhətdən əsassızdır. Şərhçinin sözlərinə əsaslanarsaq bu sözün Azərbaycan dilinə uyğun olduğunu qeyd edə bilərik. Digər mənbəyə əsaslanarsaq o, bu adın Gancak tayfalarının adıyla bağlı olduğunu iddia edir. Orta
Asiya tarixçiləri təsdiq etmişlər ki, həqiqətən də Gəncə adını tayfanın adından götürmüşdür.
VII əsrin birinci yarısında Gəncə iranlılar tərəfindən, ikinci yarısında isə ərəblər tərəfindən dağıdılmışdır.
VII əsrin axırlarında isə Gəncə ərəblərlə xəzərlərin döyüş meydanına çevrilmişdir. Bütün bu hadisələrin VII
əsrin əvvəllərində və ümumiyyətlə VII əsr boyunca baş verdiyi “Dərbəndnamə” əsərində təsvir edilib.
Azərbaycanın ərazisi aramsız olaraq bir birinin ardınca olan hücumlara məruz qalmış və əlbəttə ki bunun bariz
nəticəsi olaraq Gəncə şəhəri də bu basqınlardan ziyan görmüş və dağıntılara məruz qalmışdır.
Aran xanlığının mərkəzi olan Bərdədən sonra Gəncə beynəlxalq ticarətdə mühüm rollardan birini oynamış
və karvanların tez-tez keçdiyi və qaldığı yerlərdən biri olmuşdur. O zamanlarda pul vahidi olaraq Ərəb dinarları
və dirhəmlər istifadə edilirdi.
X əsrdən, Bərdənin paytaxt statusunu itirdiyi dövrdən etibarən Gəncə şəhəri ölkənin sosial-iqtisadi və
mədəni həyatında vacib rol oynamağa başladı. Şəhərin həyatında ticarət və incəsənət vacib faktorlardan birinə
çevrildi. Burda incəsənətin inkişafı üçün hər cür şərait mövcud idi.
Dəmir, mis, alüminium və digər mədənlər Gəncə