haqqında demişdir: “O, sahib olduğu fitri
istedad və füsunkar ruhu ilə əbədi olaraq bəşəriyyətin məhəbbətini qazanmışdır”.
XIII əsrin əvvəllərində Azərbaycan monqolların basqınlarına məruz qaldı. Onlar hər yerdə ciddi
müqavimətə rast gəlirdilər. Onların Azərbaycana ilk basqını (1220) zamanı düşmənə layiqli müqavimət
göstərilmiş və Gəncə təslim olmamışdı.
1225-ci ildə Cəlaləddinin başçılığı altında davam edən basqınlardan sonra, bir birinin ardınca Azərbaycan
şəhərləri talanmağa başladı. Bunların arasında Gəncə şəhəri də var idi. Aramsız olaraq sürən basqınların
nəticəsində Atabəylər dövləti süquta uğradı. Cəlaləddinin hökmranlığı dövründə yerli əhaliyə qarşı amansız
davranılmış və vergilər olduqca yüksəldilmişdi. Bütün bunlar 1231-ci ildə Gəncə əhlinin xarici işğalçılara qarşı
qaldırdığı üsyanla nəticələndi. Üsyan yatırıldıqdan sonra üsyanın başçısı Bəndər usta və onun 30 tərəfdaşı həbs
edilmiş, daha sonra isə edam edilmişdilər. 1231-ci ildə Gəncə şəhərini mühasirəyə alan monqollar yerli əhalinin
güclü müqavimətinə rast gəldilər. Lakin bütün bunlara baxmayaraq işğalçılar Gəncəni zəbt edərək şəhəri
darmadağın etmiş və yerli əhalini olmazın işgəncələrə düçar qılmışdılar. Uzun müddət şəhər bərpa edilməmişdi.
Gəncənin bərpa edilməsinə yalnız 1235-ci ildən başlanmışdı.
XIII əsrin ortalarında Azərbaycan Xilafətin tərkibinə daxil oldu. XIII əsrin 80-ci illərində Azərbaycan Əmir
Teymurun hücumlarına məruz qaldı. Azərbaycan Teymurla Toxtamış arasında gedən münaqişənin mübarizə
meydanına çevrildi. Teymurun Gürcüstana etdiyi basqınlar zamanı Gəncə hərbi baza rolunu oynadı. Teymurun
Azərbaycana yürüşü fəlakətlə nəticələndi.
XVI əsrin əvvəllərində Səfəvilər dövləti yarandı. Gəncə Şah İsmayıl Xətai tərəfindən qurulan bu dövlətin
bəylərbəyiliyindən biri idi. Sultan Şahverdinin Gəncə bəylərbəyiliyinə hökmdar təyin edilməsindən sonra Gəncə
və Qarabağda uzun müddətli Qacar tayfasına mənsub yeni Ziyadoğulları sülalənin nümayəndələrinin