hərbi baza kimi istifadə edərək, digər xanlıqlara hücum etmək
xəttini tutmuşdu. Rus hərbçiləri Gəncəni İranın şimal əyalətlərinə aparan
yolun açarı hesab edirdilər. General Sisyanov dəfələrlə Gəncə xanı Cavad
xana könüllü surətdə təslim olmağı təklifini göndərmiş və hər dəfə də rədd
cavabını almışdı.
1803-cü ildə o, Tiflisdən keçərək ordusunu Gəncə istiqamətinə
yönəltmiş, dekabr ayında isə Gəncə qalasına yaxınlaşmışdı. Qalanın
tutulmasının çətin bir proses olduğunu bilən ordu başçısı xüsusi
hazırlıqlardan sonra 1804-cü il yanvar ayının 3-ü səhər saat 5-də qalaya
hücum əmri verdi. Amansız keçən döyüşdən sonra onlar şəhəri tutmağa
nail oldular. Cavad xan öldürüldü. Gəncənin adı dəyişdirilərək Yelizavetpol (Rusiya imperatoru Aleksandrın
arvadı Yelizavetanın şərəfinə) adlandırıldı.
1805-ci ildən rəsmi olaraq komendant idarə üsulunun tətbiqinə başlnadı. O dövrdən etibarən bütün ordu,
mülki və maliyyə strukturları birbaşa komendanta tabe idilər. 1806-cı ildə Gəncədə yerli məhkəmə yaradıldı.
Gəncə şəhərində əhalinin üzərində nəzarətin gücləndirilməsi məqsədilə 1824-cü ildə burda polis şöbəsi
yaradıldı. Bu şöbə və onun fəaliyyəti yerli əhali arasında ciddi narazılıqlara səbəb oldu. Komendant sistemi
1840-cı ildə ləğv edildi. Daha sonra Gəncə Gürcüstanın İmeretin əyalətinin tərkibinə qatıldı.
Yelizavetpol quberniyası 1868-ci ildə quruldu və Gəncə quberniyanın mərkəzi oldu.
Gəncə şəhərinin əlverişli mövqedə - Bakı-Tiflis karvan yollarının kəsişdiyi bir yerdə yerləşməsi ona
Qafqazdan da o tərəfə, Şərqin böyük ticarət mərkəzləri ilə ticari əlaqələrinin yaratmasına imkan yaratdı.
XIX əsrin birinci yarısında Gəncədə mədəniyyətin dirçəlişi müşahidə edilirdi.
Əsrlər boyu mədrəsə və dini məktəblərdə təhsil proqramlarının olmamasına baxmayaraq şagirdlər klassik
Şərq ədəbiyyatı ilə tanış idilər. Əslində, Gəncədə tanınmış şair və müəllim olan Mirzə Şəfi Vazeh məktəb üçün
hazırlanan dərsliyin ilk müəllifi olmuşdur.
XIX əsrin birinci