İşğal tarixi: 1991-ci il 26 dekabr
Ərazisi: 926 kv.km.

Əhalisi: 57000 nəfər.

Xankəndi XVIII əsrin axırlarında Azərbaycanın müstəqil feodal dövlətlərindən biri olan Qarabağ xanlığının mülkü, eyni zamanda istirahət məskəni olmuşdur. Bu şəhər el arasında əvvəllər "Xanın kəndi" kimi tanınmış, sonralar Xankəndi adını almışdır.

1805-ci il Kürəkçay, 1813-cü il Gülüstan və 1828-ci il Türkmənçay müqavilələrindən sonra Azərbaycanın iki yerə bölünməsi və və Şimali Azərbaycanın Rusiyanın tabeçiliyinə keçməsi ilə Xankəndinin də tarixi taleyində ciddi dəyişikliklərin baş verməsinə səbəb oldu. Qacar İranından köçürülən erməni ailələrinin bir hissəsi Xankəndidə yerləşdirildi. Rəsmi məlumatlara görə 1847-ci ildə Xankəndidə 80 erməni, 52 rus ailəsi yaşamışdır. Çarizm dövrünün xəritələrində (1847-ci il) bu yaşayış yeri Xankəndi kimi göstərilmişdir. 1900-cu ildə Xankəndidə artıq 3 min əhali yaşadığı bildirilir. XX əsrin əvvəllərində Xankəndidə erməni və rus mənşəli əhalinin sayı xeyli artsa da şəhərdə xeyli sayda Qarabağ xanlarının nəslindən olan azərbaycanlı ziyalılar yaşayırdılar.

Rusiya imperiyasında baş verən Oktyabr inqilabından (1917-ci il) sonra Cənubi Qafqazda cərəyan edən mürəkkəb proseslər Xankəndini də əhatə edir. XX əsrin əvvəllərindən başlanan erməni separatizmi azərbaycanlılara qarşı 1905-1906-cı illərin kütləvi qırğını və 1918-ci il mart soyqırımı Şimali Azərbaycanın Qarabağ bölgəsini, o cümlədən Xankəndini də əhatə etmişdir. 1918-1920-ci illərdə erməni millətçilərinin Dağlıq Qarabağ, həmçinin Xankəndiyə iddialarının qarşısı alındı.

Şimali Azərbaycanın bolşevik Rusiyası tərəfindən işğalından (1920-ci il 28 aprel) sonra əhalinin siyahıya alınmasının nəticələrinə əsasən 1921-ci ildə Xankəndi qəsəbəsində 398 azərbaycanlı, 981 erməni yaşadığı bildirilir.

Sovet hakimiyyəti qurulduqdan sonra Azərbaycan SSR Mərkəzi İcraiyyə Komitəsi 1923-cü il iyulun 7-də “Dağlıq Qarabağ Muxtar Vilayətinin yaradılması haqqında” dekretdə Xankəndi vilayətin mərkəzi elan