Şəmkir dağ massivinin bir hissəsini əhatə edir. Ən yüksək zirvələri:
Qoşabulaq (3549 m), Qocadağ (3317 m), Qaraarxac (3063 m) və s. Rayonda Yura, Tabaşir, Paleogen və
Antropogen çöküntüləri yayılmışdır. Qara və ağ mərmər, mis, qızıl, firuzə yataqları var. Yayı quraq keçən
mülayim isti, qışı quraq keçən soyuq iqlim üstündür. Orta temperatur yanvarda -10°C-dən -2°C-yədək, iyulda
10-20°C-dir. İllik yağıntı 600-900 mm-dir. Çay şəbəkəsi sıxdır. Axınca, Zəyəm və Şəmkir çaylarının yuxarı
axını rayon ərazisindədir. Qonur dağ-meşə, çimli dağ-çəmən və s. torpaqlar yayılmışdır. Orta dağlıqda kollu və
seyrək meşəli çəmənliklər, enliyarpaq meşələr (palıd, fıstıq, vələs), yüksək dağlıqda subalp və alp çəmənlikləri
geniş yer tutur. Heyvanları: qayakeçisi, cüyür, qonur ayı, canavar və s. Quşları: tetra, ular, qartal və s. Qızılca
Dövlət Təbiət Yasaqlığı yaradılmışdır.
Gədəbəy, əsasən, kənd təsərrüfatı rayonudur. İqtisadiyyatında kartofçuluq, heyvandarlıq və taxılçılıq əsas
yer tutur. Rayonda kərpic, əhəng istehsal olunur, mineral və süfrə suları qablaşdırılır. Un və şirniyyat istehsalı,
plastik qapı-pəncərə sexləri var. Asfalt zavodu var.

Gədəbəy rayonu Azərbaycanın ən qədim insan yaşayış məskənlərindən biridir. Ərazidə olan tarixi
mədəniyyət abidələri e. ə. XII-VII əsrləri əhatə edən Xocalı-Gədəbəy mədəniyyətinin bir hissəsi kimi tariximizə
daxil olmuşdur.
XIX əsrin ortalarında Gədəbəy rayonu ərazisində mis filizi yataqları kəşf edilmiş və 1855-1856-cı illərdə
yerli sahibkarlar tərəfindən misəritmə zavodu tikilmişdir. Daha sonra həmin zavod Almaniyanın "Siemens"
şirkəti tərəfindən alınaraq, 1865-ci ildə yenidən qurulmuşdur. "Siemens" şirkəti tərəfindən 1883-cü ildə
Qalakənd misəritmə zavodu tikilmiş, Gədəbəy-Qalakənd arasında dar dəmir yolu çəkilmişdir. 1883-cü ildə
Qalakənd kəndində Çar Rusiyası ərazisində ilk Su Elektrik Stansiyası tikilmiş, Qalakənd misəritmə zavodunda
elektroliz üsulu ilə mis əridilmişdir.
Həmin dövrdə alman alimləri