gəlmədən şəhərə daxil oldu.
Elə həmin gecə 12 may 1797-ci il tarixdə şah öz qapıçısı Səfərəli bəy və xidmətçisi Abbas bəy tərəfindən
öldürüldü. Bu hadisədən sonra İran ordusu Qarabağdan geri çəkildi. 2 ay sonra isə İbrahim xan yenidən Şuşaya
qayıdır. 1806-cı ilin 2 iyun tarixində gecə mayor Lisanoviçin dəstəsi İbrahim xanın yaşadığı mənzilə gəlir və
İbrahim xan bir neçə ailə üzvü və yaxın adamları ilə birlikdə qətlə yetirir.
1813-cü il oktyabrın 12-də Qarabağın Gülüstan kəndində İran şahı ilə Rusiya arasında sülh müqavilənaməsi
bağlandı. Həmin sülhün şərtlərinə görə İran hökuməti bir neçə xanlıqlarla bərabər mərkəzi Şuşa şəhəri olmaqla
Qarabağ xanlığının Rusiya hakimiyyəti altında qalmasını təsdiq etdi.
XIX əsrin ikinci yarısından başlayaraq Şuşa şəhəri Azərbaycanın siyasi, iqtisadi və mədəni inkişafında
mühüm rol oynamışdı. Həmin vaxtdan etibarən Şuşa ticarətinə sənətkarlığın və mədəniyyətin inkişafına və
əhalisinin çoxluğunda görə Azərbaycanda birinci və Zaqafqaziyada isə Tiflisdən sonra ikinci şəhər sayılırdı.
Təsadüfi deyildi ki, o dövrdə Şuşaya «Bala Paris» adı vermişdilər.
Şuşanın inzibati mərkəz olması onun iqtisadi cəhətdən yaxşı inkişaf etməsi, həm də şəhərin füsunkar coğrafi
mövqeyi buranın uzun müddət Azərbaycanın elm, poeziya, xüsusilə musiqi mədəniyyəti mərkəzi olmasına
böyük təsir göstərmişdir. Azərbaycan xalqının mədəniyyət tarixində ilk dəfə olaraq teatr, sirk tamaşaları,
Avropa və Şərq konsertləri, musiqi, elm, maarif və bir çox sənət məclisləri, bundan əlavə mətbəə, kitabxana,
«Realnı» uçiliş, «Qorodskoy» uçiliş, seminariya və bir sıra mədəni maarif müəssisələri Şuşada yaranmışdır.
Şuşada ilk teatr tamaşaları 1848-ci ildə göstərilmişdir. O zaman teatrda Mirzə Fətəli Axundovun komediyaları
oynanılırdı.
Şuşa Azərbaycanın mədəniyyət mərkəzlərindən biridir. Şuşa sağlamlıq şəhəri, istedadlar məskənidir.
Şuşanın Azərbaycana verdiyi istedadları heç bir şəhər verməmişdir. Azərbaycan Respublikası Elmlər