MƏMMƏDƏLİYEV YUSİF HEYDƏR OĞLU (31. 12.1905, Ordubad şəhəri – 15.12.1961, Bakı; Fəxri Xiyabanda dəfn olunmuşdur) – kimyaçı. Kimya elmləri doktoru (1942), professor (1942), Azərbaycan Milli Eelmlər Akademiyasının akademiki (1945) və prezidenti (1947–51 və 1958–61), SSRI Elmlər Akademiyasının müxbir üzvü (1958). SSRI Dövlət mükafatı laureatı (1946). Akademik N.D.Zelinskinin tələbəsidir. Azərbaycan Ali Pedaqoji Institutunu (indiki APU) bitirmiş (1926), Gəncə Pedaqoji Texnikumunda və Yerevan Pedaqoji Institutunda kimya müəllimi olmuş, iki il Lomonosov adına Moskva Dövlət Universitetində təhsilini davam etdirdikdən sonra Azərbaycan Kənd Təsərrüfatı Institutunda (1932–33) və Azərbaycan Elmi-Tədqiqat Neft Emalı Institutunda (1933–45) işləmişdir. Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyası yarandıqdan (1945) sonra Neft Institutuna rəhbərlik etmişdir. 1954–58-ci illərdə Azərbaycan Dövlət Universitetinin (indiki BDU) rektoru olmuşdur.

Məmmədəliyevin əsas elmi işləri, neftin və neft qazlarının katalitik emalı sahəsindədir. O, müxtəlif karbohidrogenlərin katalizator iştirakı ilə xlorlaşdırma və bromlaşdırılmasının yeni üsullarını təklif etmiş, neft qazlarını, xüsusilə də metanı əvvəllər stasionar katalizator üzərində, sonralar isə qaynar təbəqədə xlorlaşdırmaqla, karbontetra-xlorid, metilxlorid, metilen-xlorid və s. qiymətli məhsullar alınması yollarını göstərmişdir. Aromatik parafin və sikloparafin karbohidrogenlərini doymamış karbohidrogenlərlə katalitik alkilləşdirmə sahəsindəki tədqiqatı aviasiya yanacaqlarının yüksək keyfiyyətli komponentlərinin sənaye miqyasında sintezinə imkan vermişdir. Məmmədəliyev benzolu propilenlə alkilləşdirilmək yolu ilə izopropilbenzolun sintezi üsulunu işləyib hazırlamış, bu da Böyük Vətən müharibəsi illərində aviasiyanın yüksək oktanlı yanacaqla təmin olunmasına kömək etmişdir. Məmmədəliyev plastik kütlə istehsalı və Naftalan neftinin təsir mexanizminin öyrənilməsi sahələrində də mühüm işlər görmüşdür. 200-dən çox elmi əsərin, o cümlədən