i nəzarət olunmayan və uzun müddət davam edən hıperqlikemiyadır.
Onların profilaktikası üçün müntəzəm olaraq qanda şəkərin səviyyəsini yoxlamalı və onu norma həddində saxlamaq lazımdır.
Qlikəmiyanın səviyəsi ılə bərabər qanda xolesterinin səviyyəsinə nəzarət etməli və onu 5.5 mmol/l-dən artıq yüksəlməyə imkan verməməli həmçinin triqlieridlər 2 mmol/l-dən, qlikoqemoqlabin isə (HbA1c) 7 %-dən, AT 130/85 mm c.s. yuxarı olmamalıdırlar.
Beləliklə şəkərlı diabetdə gecikmiş damar ağırlaşmalarının ən yaxşı profilaktika və müalicəsi karbohidrat mübadiləsinin normoqlikemiyaya nail olmaqla stabil kompensassiyasıdır. Həyat kəyfiyyətini aşağı salan bu və ya dıgər ağırlaşmalar zamanı antidiabetik preparatlar qəbul etməklə yanaşı, ağırlaşmaların müalicəsi üçün spesifik müalicə aparılmalıdır.
Diabetik nefropatiya şəkərli diabetin çox qorxulu ağırlaşması olub, adətən hər 2 tip xəstələrin 20-25%-ində inkişaf edir. Xəstəliyin başlanğıcından 15-20 il sonra 40% xəstələrdə boyrək çatmamazlığının terminal stadiyası inkişaf edir.

Şəkərli diabet zamanı gecikmiş ağırlaşmaların əsas səbəbi xırda qan damarlarının və pereferik sinir sisteminin zədələnməsi ilə əlaqədardır. Qanda şəkərin artıqlığı zamanı damarların divarları və sinirlər zərər çekirlər; qlükoza onlara daxil olaraq bu toxumalara toksik tə’sir edən maddəyə çevrilir. Nətıcədə çoxlu kiçik damarlar və sinir sonluqları olan orqanların normal işinin pozulması baş verir. Əgər xəstə qanda şəkəri icazə verilən həddə (6,7-8 mmol/l) saxlaya bilirsə onda gecikmiş diabet ağırlaşmaları əmələ gəlmir.

Bu təskinedici formula olmayıb reallıqdır, beləki şəkərli diabeti kompensassiya edən çoxlu sayda xəstələrdə ağırlaşmaların qarşısını almaq mümkun olmuşdur. Hələ 20-ci əsrin 20-ci illərındə Amerika alimi Elliot Proktor Coslin kompensassiyanın şəkərli diabetin müalicəsındə son məqsəd olduğunu göstərirdi. Hal hazırda ABŞ-da Coslin fondu tərəfındən diabetlər uçün uzərındə “Victory” (“Qələbə”) sözu yazılmış xüsusi medal təhsıs edilmişdir ki,