Osteoporoz - skeletin metobolik xəstəliyi olub, sümük toxumasının zədələnməsi (nazikləşməsi), sümüklərin deformasiyası və sınığı ilə nəticələnən xəstəlikdir.

Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatının statistikasına görə, 50 yaşından yuxarı hər iki qadından və üç kişidən biri bu xəstəlikdən əziyyət çəkir.

Sümük toxumasının əsas hissəsi, təxminən 85%-i uşaqlıq və gənclik zamanı toplanır. 25-30 yaşa qədər sümüklərdə sümükləşmə tam başa çatır və sümüklər özünün ən ağır çəkisini əldə edir. Lakin 35 yaşdan sonra sümük kütləsi azalmağa, sümüklər öz çəkisini itirməyə başlayır. Kişilər il ərzində öz çəkisinin 1%-ni, qadınlar isə 1-4%-ni itirir. Bu onunla izah edilir ki, 35 yaşdan sonra sümüklərdən kalsiumun yuyulması daha intensiv gedir. Nəticədə sümüklər möhkəmliyini itirir və kövrəkləşir. Bu proses osteoporoz adlanır. Qadınlar bu xəstəliyə kişilərdən bir neçə dəfə artıq hallarda düçar olurlar. Çünki qadınlara nisbətən kişilərdə kalsiumun yuyulması az baş verir. Bu da cinsi hormonlarla bağlıdır. 60 yaşına çatmamış kişilərin 10%-də osteoporoz müşahidə edilir. 65 yaşından yuxarı kişilərdə isə risk qadınlardakı qədərdir.

Qadınlarda 40-45 yaşlara qədər, yəni menopauzaya qədər sümüklərin möhkəmliyini estrogenlər (cinsi hormonlar) qoruyub saxlayır. Ancaq sonradan onların ifrazı azaldığı üçün sümük kütləsi də azalmağa başlayır. Menopauzanın ilk 5 ilində bu proses daha intensiv gedir. Cərrahiyyə əməliyyatları vasitəsilə yumurtalıqların çıxarılması, hormonal müalicə aparılması qadınlarda menopauzanın erkən başlanması riskini yüksəldir.

Osteoporoz xəstəlik kimi çox da qorxulu deyil, onun törətdiyi fəsadlar daha təhlükəlidir. Məsələn, sümüklərin kövrəlməsi, sınması, deformasiyası boyun qısalmasına, belin bükülməsinə, bel ağrılarına, köks qəfəsi şəklinin dəyişməsinə və həcminin azalmasına səbəb olur. Sümüklərin öz çəkisini itirməsi nəticəsində sümüyün strukturu pozulur və sümükdaxili kiçik mikrosınıqlar baş verir, bu da sonradan daha böyük sınıqlar yaradır. Hətta ən yüngül yük