sakitlik lazımdır. Qanın ümumi dövranına zəhər axınını yavaşlatmaq üçün xəstə, üfüqi bir vəziyyətə qoyulmalı və tamamilə hərəkətsiz bir vəziyyətə gətirilməli. İlan ayaqdan sancdısa, ayağı sağlam bir yerə bağlayıb, dizlərin altını hündür etmək üçün bir əşya qoymaq lazımdır. Qol zərər çəkdisə, onu bükük vəziyyətdə saxlamaq lazımdır.
Zəhəri tez bir şəkildə sorub çıxarmaq lazımdır. Bunun üçün yaranın ətrafında olan sarğının ətrafına əl ilə basdırıb, eyni zamanda çıxan mayeni sormaq — mütləqdir. Ağıza dolan mayeni isə tez bir zamanda tüpürmək lazımdır. Zəhəri çıxarmağın bir digər növü isə — qabarcıq və ya yumru şüşədən istifadə etməkdir. Qabarcığın içini alovla kifayət qədər qızdırıb, alov sönən kimi qabarcığın ağzını yaraya yapışdırın. Zəhər ilk 15 dəqiqə ərzində davamlı olaraq əmilməlidir — bu, zərərçəkənin bədənindən zəhərin 50%-ni çıxaracaqdır. Zəhəri, dodaqlarında və ağıznda çatlar və yaralar olan biri əmməməlidir.
Yara dezinfeksiya olunmalı və steril bir bandaj ilə sıx bir şəkildə tətbiq edilməlidir.
Zərər çəkənə içməsi üçün çoxlu miqdarda su verin: maye, zəhəri orqanizmdən tez bir şəkildə çıxarılması üçün kömək edəcəkdir.
Xəstəni bacardığınız qədər tez bir şəkildə xəstəxanaya çatdırmağa çalışın. Bu çox vacibdir.
İlan sancdıqda qəti sürətdə nələri etməməli
Sancılan yerin üstünə basmaq. Köməkliyinizdən çox, zərəriniz toxunacaq.
Sancılan yeri kəsmək. Siz yenə xeyirdən çox, ziyan vermiş olacaqsınız.
Qəti sürətdə spirtli içki vermək lazım deyil. Alkoqol, zəhərin orqanizmi tərk etməsini yavaşladır.
Dərinin üstünə ot və ya əlinizin altında olan digər əşyaları qoymaq lazım deyil. İnfeksiya yoluxdura bilərsiniz.
Azərbaycanda olan hansı zəhərli ilanlardan qorunmaq lazımdır?
Azərbaycanda 28 cür ilan var və onların yalnız altısı zəhərlidir. Ən çox rast gəlinən — gürzə və ya Levantine ilanıdır. O, dünyanın ən zəhərli ilanlarından biridir. Gürzənin zəhəri toxumaların nekrozuna və şoka səbəb olur. Əvvəlcə damarlar tromblaşır, sonra fibrinogen qandan yox olur və qan