Azoospermiya – toxum mayesində spermatozoidlərin olmaması ilə xarakterizə edilir. Səbəbindən asılı olaraq obstruktiv və qeyri-obstruktiv azoospermiya ayırd edilir. Azoospermiya təbii yolla, bəzi hallarda isə köməkçi reproduktiv texnologiyanın köməyilə də döllənmənin mümkünsüzlüyü ilə müşayiət olunur. Azoospermiya kişi reproduktiv statusunun müayinəsi (USM, xayanın biopsiyası, hormonların səviyyəsinin müəyyənləşdirilməsi, spermoqram, ASAT) ilə diaqnostika olunur. Obstruktiv azoospermiya zamanı toxumçıxarıcı axarların keçiriciliyinin mikrocərrahi üsulla bərpası; patologiyanın sekretor formalarında stimuləedici hormonal terapiya aparılır. Təbii yolla mayalanma mümkün olmadıqda EKM – ekstrakorporal mayalanma (İntrasitoplazmatik Sperm İnyeksiyası (İCSİ)) metoduna müraciət olunur.

Azoospermiya barədə ümumi məlumat
Azoospermiya eyakulyatda spermatozoidlərin olmaması ilə əlaqəli meydana çıxan kişi sonsuzluğunun formalarından biridir. Andrologiya və urologiyda spermatogenezin pozulmasının bir neçə variantı ayırd edilir: oliqozoospermiya, astenozoospermiya, teratozoospermiya və azoospermiya. Bundan başqa, patologiyanın kombinasiyalı gedişata malik formalarına (oliqoastenozoospermiya, oliqoteratozoospermiya, astenoteratozoospermiya və s.) da rast gəlinir. Kişilərdə sonsuzluğa səbəb olan bütün amillərin təxm. 10-20%-i azoospermiyanın payına düşür. Spermanın patologiyası, həmçinin azoospermiya kişi reproduktiv sağlamlığının pozulmasını əks etdirir. Buna görə də mütəxəssislərin əsas səyləri mövcud vəziyyətin səbəblərinin aşkarlanmasına və dəf edilməsinə yönləndirilməlidir.

Spermatogenezin fiziologiyası və pozulması
Spermatogenez – kişi cinsi hüceyrələrinin yaranması və yetişməsi prosesi pubertat dövründə başlayır və qocalığın gec dövrlərinədək davam edir. Spermatozoidlər xayanın qıvrım toxum kanallarında yaranır və 3 ardıcıl fazadan – spermatozoidlərin proliferasiyası, meyozu və spermiogenezindən ibarətdir. Proses 34°С temperaturda daha aktiv gedir. Bunu xayanın