Xaya hidropsu (hidrosele) – xayanın daxili qişasının parietal və visseral səhifələri arasında seroz mayenin toplanmasıdır; bu, xayanın patologiya olan hissəsinin böyüməsinə gətirib çıxarır. Toplanan mayenin həcmi 20-200 ml arasında dəyişir və çox nadir hallarda 1-3l-ə qədər arta bilər. Xəstəlikdən həm uşaqlar, həm də böyüklər əziyyət çəkirlər. Uşaqlarda, adətən, anadangəlmə, böyüklərdə isə qazanılma xaya hidropsu diaqnostika olunur. Xaya hidropsuna vizual müayinə, diafonoskopiya və USM-in nəticələrinə əsasən diaqnoz qoyulur. Əsas müalicə metodu cərrahi müdaxilədir.

Xaya hidropsunun yaranma səbəbləri
Anadangəlmə xaya hidropsu
Əlaqəli anadangəlmə xaya hidropsu. Bətndaxili dövrdə xayalar qasıq kanalı ilə xayalığa düşürlər. Onlarla bigər xayalığa periton (peritonun vaginal çıxıntısı) da düşür. Xaya düşdükdən sonra peritonla peritonun vaginal çıxıntısı arasındakı mənfəz bağlanır. Əgər bu baş verməzsə, periton boşluğunda sintez olunan maye xayalığa daxil olur və orada toplanır. Belə olan halda yaranan anadangəlmə xaya hidropsu əlaqəli xaya hidropsu adlanır.

Əlaqəsiz xaya hidropsu. Peritonun vaginal çıxıntısı visseral səhifəsinin hüceyrələri maye ifraz etmə qabiliyyətinə malikdir. Əgər periton və onun vaginal çıxıntısı arasında mənfəz bağlanıbsa, vaginal çıxıntının hüceyrələri isə tərəfindən ifraz olunan maye isə toplanırsa, belə xaya hidropsu əlaqəsiz anadangəlmə xaya hidropsu adlanır.

Periton və vaginal çıxıntısı arasındakı mənfəz yenidoğulmuşların 80%-dən çoxunda açıq olur. Uşaqların əksəriyyətində bu mənfəz 1,5-ə ilə qədər bağlanır. Uralogiyanın müasir qanunlarına əsasən 18 ayına qədər oğlan uşaqlarında xaya hidropsunun müalicəsi aparılmır. Bu, xaya qişasının hidropsunun periton çıxıntısı mənfəzinin bağlanmasından və mayenin sorulmasından sonra öz-özünə itməsi ilə əlaqəlidir.

Qazanılmış xaya hidropsu
Qazanılmış xaya hidropsu xayanın öz qişasından ifraz olunan mayenin əmələ gəlməsi və absorbsiyası arasında balansın pozulması zamanı inkişaf edir.