ə birləşdirici toxuma bağları əmələ gəlir. Adətən, bu proseslər hestasiyanın 6-10-cu həftələrində baş verir. Daha erkən baş vermiş inkişaf qüsuru nəinki xayaların, həm də yaxınında yerləşən böyrəklərin əsasının qoyulması prosesini pozur. Patogenezin bu mexanizminin təsdiqi monorxizmin bəzən zədə tərəfdə böyrəklərin olmaması və ya inkişafdan qalması ilə yanaşı getməsidir.

Xayaların atipik lokalizasiyası (kriptorxizm, ektopiya) ilə əlaqəli anomaliyalar cinsiyyət vəzilərinin miqrasiyasının pozulması ilə bağlıdır. Vəzilər periton boşluğunda, böyrəklərin yaxınlığında əmələ gəlir. Hamiləliyin 6-cı ayından başlayaraq tədricən xayalığa düşür. Bu prosesin yavaşlaması kriptorxizmin səbəbi olur. Xayaların miqrasiyasını tormozlayan və ya dayandıran faktorlar toxum kanalının ləng inkişafı, qasıq kanalında mexaniki maneə, qeyri-kafi humoral stimulyasiya ola bilər. Xayaların hipoplaziyasına tez-tez molekulyar-genetik mexanizmlər – müəyyən hormonların və bioloji aktiv maddələrin xaric olmasına və resepsiyasına cavabdeh olan genlərin mutasiyası səbəb olur.

Xayaların anomaliyalarının təsnifatı
Xayaların anomaliyaları müxtəlif inkişaf qüsurları qrupudur. Onların hər bir tipi etioloji xüsusiyyətləri, klinik təzahürləri, müalicəyə yanaşma və proqnozuna görə xarakterizə olunur. Bu, rahat təsnifatın yaradılmasını tələb edirdi. Hazırda tibbdə patologiyanın bütün formalarını əhatə edən, onların bütün mümkün xarakterik xüsusiyyətlərini nəzərə alan bir növ sistemləşdirmə qəbul olunur. Buna müvafiq olaraq anomaliyaların klinik təzahürlərinə görə yarımqruplara bölünən üç böyük qrupu ayırd edilir:

Lokalizasiya anomaliyaları. Cinsi vəzilərin öz normal strukturunu və funksional aktivliyini saxlamaqla (əksər hallarda) qeyri-normal yerləşməsi ilə xarakterizə olunur. Daha geniş yayılmış qüsurlar kriptorxizm və xaya ektopiyasıdır.
Kriptorxizm. Xayanın miqrasiyasının ləngiməsi səbəbindən xayalıqda olmamasıdır. Cinsiyyət vəziləri qasıq kanalında, qasıq həlqəsi və ya qarın boşluğunda