hipoplaziyası zamanı cinsi yetişkənliyin ləngiməsi 14 yaşdan yuxarı oğlanlarda ikincili cinsi əlamətlərin (qeyri-kafi qasıq və qoltuqaltı tüklənmə, səsin kobudlaşmaması, gecə pollusiyası, infantil xarici cinsiyyət orqanları (kiçik cinsi üzv)) inkişaf etməməsi ilə xarakterizə olunur.

Xayaların hipoplaziyasına alkoqol embiofetopatiyaları, hipoqonadizm, böyrəküstü vəzinin şişləri (kortikosteroma), müxtəlif sindromlar (Klaynfelter, Alström-Olson, Şerşevski-Terner, Bardet-Biedl və s.), hipofizar nanizm, epispadiya zamanı da rastlanır. Patologiya ağır fəsadlara – kişi sonsuzluğu, xayaların atrofiyası və degenerasiyası, prostatitin inkişafı, bədxassəli şişlərə (xaya xərçəngi) gətirib çıxara bilər.

Xayaların hipoplaziyasının diaqnostikası
Xayaların hipoplaziyasının diaqnostikası endokrinoloq və ya androloq tərəfindən anamnez, obyektiv müayinə və xayaların palpasiyasının nəticələri, xayaların ölçülərinin və simmetrikliyinin dəyərləndirilməsi, xayalıq orqanlarının USM-inə əsasən aparılır. Əksər hallarda bu müayinə xayaların hipoplaziyasını aşkarlamaq üçün kifayət qədər informativdir. Əgər xayaların hipoplaziyası kriptorxizmlə yanaşı gedirsə, diaqnostik laparoskopiyanın aparılması göstərişdir.

Böyük pasientlərin əlavə olaraq spermoqramması araşdırılır, serumda ümumi və bioloji aktiv testosteronun səviyyəsi müəyyənləşdirilir. Xayaların hipoplaziyasında mümkün xromosom və ya genetik anomaliyaları aşkarlamaq məqsədilə kariotip analizi və genetik analiz həyata keçirilir. Xayaların nəzərə çarpan hipoplaziyasını kriptorxizm, monorxizm, xayanın ektopiyası ilə differensiasiya etmək vacibdir.

Xayaların hipoplaziyasının müalicəsi
Xayaların hipoplaziyasının müalicəsi əksər hallarda dərman – əvəzedici və stimulyasiyaedici terapiya ilə aparılır. Birtərəfli zədələnmə zamanı hormonal statusun müntəzəm monitorinqi aparılır, göstərişlərə əsasən testosteron preparatları təyin olunur. Xayaların hipoplaziyasının teratozoospermiya ilə kombinasiyası zamanı xorion qonadotropinlə