Xayaların hipoplaziyası – androgen çatışmazlığına gətirib çıxaran bir və ya hər iki xayanın anadangəlmə inkişafdan qalmasıdır. Patologiya xayalıqların ölçülərinin kiçilməsi və asimmetriyası, kiçik ölçülü penis, cinsi yetişkənliyin pozulması, psevdoginekomastiya, libidonun azalması, impotensiya, kişi sonsuzluğu ilə müşayiət olunur. Diaqnoz xayalıqların inspeksiyası və palpasiyası, xayalıq orqanlarının USM-i, spermoqramma, ümumi və sərbəst testosteronun səviyyəsinə əsaslanır. Xayaların hipoplaziyasının müalicəsi əvəzedici hormonal terapiya, inkişafdan qalmış xayanın protezləşdirilməsi, donor orqanın transplantasiyasından ibarətdir.

Xayaların hipoplaziyası barədə ümumi məlumat
Xayaların hipoplaziyası bir və ya hər iki xayanın kiçik ölçüləri və funksiyalarının çatışmazlığı ilə əlaqəli olan kişi cinsi vəzinin inkişaf qüsurudur. Xayaların inkişaf qüsurlarına yenidoğulmuş oğlanların 5-7%-ində rast gəlinir. Anadangəlmə patologiyalar arasında xayaların anomaliyaları miqdar (anorxizm, monorxizm, poliorxizm), yerləşmə (kriptorxizm, ektopiya) və struktur (hipoplaziya və aplaziya) anomaliyalarına ayrılır. Qonadın ölçüsünün azacıq kiçilməsindən tamamilə olmamasınadək müxtəlif dərəcəli xaya hipoplaziyası meydana çıxa bilər. Patologiya birtərəfli (sağ və ya sol xayanın inkişafdan qalması, ikinci normal inkişaf edir) və ikitərəfli (sağ və sol xayaların ölçüləri normadan xeyli kiçikdir) ola bilər.

Xayalar (toxumluqlar, testikullar) cüt kişi cinsi vəziləridir və iki funksiya yerinə yetirir: reproduktiv (kişi cinsi hüceyrələrinin – spermatozoidlərin sintezi və yetişməsi) və endokrin (əsas kişi hormonunun – testosteronun inkresiyası). Məhz xayalar birincili və ikincili cinsi əlamətlərin inkişafını, həmçinin kişinin reproduktiv potensialını müəyyənləşdirir. Xayalar bərk konsistensiyalı, oval, yüngül yastılaşmış formaya malikdir. Normada onların ölçüləri uzununa 4-5 sm, eninə 2-3 sm; çəkisi 20-30 q-dır. Xayalar xayalıqda yerləşir və arakəsmə ilə ayrılır. Onların belə