Aktinik xeylit – ultrabənövşəyi şüaların təsirinə qarşı patoloji həssaslıq (sensibilizasiya) nəticəsində yaranan dodaqların xroniki iltihabi xəstəliyidir. Yanğı hissi, qaşınma, ödem, davamlı hiperemiya, dodaqların qırmızı haşiyəsi deskvamasiyası ilə xarakterizə olunur. Aktinik xeylit anamnez, obyektiv müayinə zamanı aşkarlanmış simptomlar və biopsiyanın nəticəsinə əsasən diaqnostika olunur. Xəstəliyin müalicəsi vitaminoterapiya, kortikosteroid preparatların və dərman bitkilərinin dəmləmələrinin yerli təyinindən ibarətdir. Pasientə günəş şüaları altında qalmanı məhdudlaşdırmaq və şüaların qıcıqlandırıcı təsirindən müdafiə olunmaq üçün vasitələrdən istifadə etmək tövsiyə olunur.

Aktinik xeylit barədə ümumi məlumat
Aktinik xeylit – dodaq toxumasının ultrabənövşəyi şüaların təsirinə qarşı allergik reaksiya nəticəsində yaranan iltihabıdır. Xəstəlik xroniki, residivləşən xarakter daşıyır; fəsadlaşma dövrləri, adətən, ilin isti aylarında, günəşlə sıx əlaqədar olaraq baş verir. Payız-qış aylarında patologiyanın simptomları, adətən, müstəqil şəkildə sönür. Aktinik xeylit 30-60 yaşlı, açıq dərili kişilərdə nisbətən çox rastlanır; lakin uşaqlar uzun müddət günəş şüaları altında olduqda onlarda da yarana bilər. Xəstəlik dəri örtüklərinin yüksək fotohəssaslığının başqa formalarını, məsələn, günəş dermatitini tez-tez müşayiət edir. Əlavə risk faktorları (siqaret çəkmə və s.) olduqda dodağın zədələnmiş nahiyələrinin bədxassəli transformasiyaları (maliqnizasiyası) mümkündür.

Aktinik xeylitin səbəbləri və təsnifatı
Aktinik xeylit yaranma səbəbi ultrabənövşəyi şüaların təsirinə qarşı patoloji həssaslığın səbəb olduğu ləng tipli allergik reaksiyadır. Sensibilizasiya tez-tez qaraciyər, öd kisəsi və mədə-bağırsaq traktının başqa orqanlarının patologiyaları (hepatit, xroniki xolesistit, pankreatit, qastrit, onikibarmaq bağırsağın xora xəstəliyi) fonunda əmələ gəlir. Stomatologiyada xəstəliyin iki – eksudativ və quru forması ayırd edilir.


Aktinik xeylitin eksudativ forması