Addison krizi – böyrəküstü vəzin qabıq maddəsinin hormonlarının sintezinin qəflətən əhəmiyyətli dərəcədə azalması və ya tamamilə kəsilməsi nəticəsində inkişaf edən endokrin mənşəli ağır pozğunluqdur. Adinamiya, arterial təzyiqin azalması, iştahasızlıq, ürəkbulanma, qarında ağrılar, qusma, diareya, ağızdan aseton qoxusunun gəlməsi, asetonuriya, qıcolmalarla təzahür edir. Ağır gedişində dehidratasiya, kollaps, alaqaranlıq huş, koma inkişaf edir. Diaqnostika xəstənin sorğusu və obyektiv müayinəsi, qan və sidiyin analizi, EKQ-dən ibarətdir. Müalicə dərman preparatları ilə hormonların normal səviyyəsinin bərpası, dehidratasiya və onun nəticələrinin aradan qaldırılmasına yönəlir.

Addison krizi barədə ümumi məlumat
Addison krizinin sinonimləri kəskin böyrəküstü vəzi çatışmazlığı, hipoadrenal kriz, adrenal kriz, adrenokortikal kriz, kəskin hipokortisizm, böyrəküstü vəzin qabıq maddəsinin kəskin çatışmazlığıdır. Böyrəküstü vəzin qabıq qatının krizi britaniyalı terapevt Tomas Addisonun adı ilə adlandırılıb. Bu həkim XIX əsrin ortalarında sözügedən vəziyyətin klinikasını təsvir etmişdir. Xəstəliklərin Beynəlxalq Təsnifatı 10-da hipoadrenal kriz“ böyrəküstü vəzin digər patologiyaları” kateqoriyasına (kod – E27.2) aid edilmişdir. Patologiyanın yayılması endokrinologiyada 50:1 000 000 nisbətindədir (və ya 0, 005%). Qadınlarda daha çox diaqnostika olunur; gender nisbəti 2:1-dir. Xəstələnmənin pik dövrü 55-63 yaşlara müvafiqdir.

Addison krizinin səbəbləri
Kriz vəziyyəti birincili və üçüncülü böyrəküstü vəzi çatışmazlığı, Addison xəstəliyi, Şmidt sindromu olan xəstələrdə inkişaf edir. Bu pasientlərdə xroniki xəstəliyin fəsadlaşma səbəbləri müxtəlif stresslər, şok, intensiv yüklənmələr, dərman preparatlarının qəbuludur. Nisbətən geniş yayılmış provokasiyaedici faktorlara aşağıdakılar aiddir:


İntoksikasiyalar. Kriz alkoqol və kəskin qida zəhərlənmələrində meydana çıxır. Qusma və ishal elektrolitlərin itirilməsinə və dehidratasiyaya səbəb olur; hədəf-orqanların