tormozlayır) sintez edən hipotalamus vasitəsilə tənzimlənir.

Normada somatotropinin qanda miqdarı gün ərzində dəyişir və səhərə yaxın maksimuma çatır. Akromeqaliyalı pasiyentlərdə təkcə qanda STH konsentrasiyasının artması deyil, həm də onun sekresiyasının normal ritminin pozulması müşahidə olunur. Hipofizin ön payının hüceyrələri müxtəlif səbəblərdən hipotalamusun tənzimləyici təsirinə tabe olmur və aktiv çoxalmağa başlayır. Hipofiz hüceyrələrinin inkişafı xoşxassəli vəzili şişlərin – intensiv somatotropin sintez edən hipofiz adenomalarının əmələ gəlməsinə səbəb olur. Adenomaların ölçüləri bir neçə santimetrə çata və vəzin öz ölçülərindən çox ola bilər. Bu zaman o, hipofizin normal hüceyrələrinə təzyiq göstərir və onları parçalayır.

Akromeqaliyalı pasiyentlərin 45%-ində hipofiz şişləri yalnız somatotropin; 30%-ində əlavə olaraq prolaktin; qalan 25%-ində, bundan başqa, lüteinləşdirici, follikulstimuləedici və tireotrop hormon, A-subvahidlər sekresiya edir. 99% hallarda məhz hipofizin adenoması akromeqaliyaya səbəb olur. Hipofizin adenomasına səbəb olan faktorlara kəllə-beyin travmaları, hipotalamus şişləri, burunətrafı ciblərin xroniki iltihabı (sinusit) aiddir. Akromeqaliyanın inkişafında irsiyyət müəyyən rol oynayır; belə ki, xəstəlik qohumlarda daha çox müşahidə olunur.

Uşaqlıq və yeniyetməlik dövründə böyümə prosesi fonunda STH-nin xroniki hipersekresiyası giqantizmə səbəb olur. Giqantizm sümüklərin, orqanların və yumşaq toxumaların həddən artıq, lakin nisbətən proporsional böyüməsi ilə xarakterizə olunur. Fizioloji inkişaf və skeletin sümükləşməsi sona çatdıqda akromeqaliya tipli patologiya (sümüklərin disproporsional qalınlaşması, daxili orqanların böyüməsi və maddələr mübadiləsinin xarakterik dəyişiklikləri) inkişaf edir. Akromeqaliya zamanı daxili orqanların (ürək, ağciyərlər, mədəaltı vəzi, qaraciyər, dalaq, bağırsaq) parenximasının və stromasının hipertrofiyası baş verir. Birləşdirici toxumanın proliferasiyası bu orqanların sklerotik