Akromeqaliya – hipofiz vəzinin ön payının şişlə zədələnməsi nəticəsində somatotrop hormonunun (boy hormonu) sintezinin artması ilə əlaqəli olan bədənin ayrı-ayrı hissələrinin patoloji böyüməsidir. Böyüklərdə yaranır; üz cizgilərinin (burun, qulaqlar, dodaqlar, alt çənə) böyüməsi, ayaq və əlin böyüməsi, daimi baş və oynaq ağrıları, kişilərdə və qadınlarda cinsi və reproduktiv funksiyaların pozulması ilə təzahür edir. Qanda böyümə hormonunun səviyyəsinin yüksəlməsi onkoloji, pulmonal və ya ürək-damar xəstəliklərindən erkən ölümə səbəb olur.

Akromeqaliya barədə ümumi məlumat
Akromeqaliya – hipofiz vəzinin ön payının şişlə zədələnməsi nəticəsində somatotrop hormonunun (boy hormonu) sintezinin artması ilə əlaqəli olan bədənin ayrı-ayrı hissələrinin patoloji böyüməsidir. Böyüklərdə yaranır; üz cizgilərinin (burun, qulaqlar, dodaqlar, alt çənə) böyüməsi, ayaq və əlin böyüməsi, daimi baş və oynaq ağrıları, kişilərdə və qadınlarda cinsi və reproduktiv funksiyaların pozulması ilə təzahür edir. Qanda böyümə hormonunun səviyyəsinin yüksəlməsi onkoloji, pulmonal və ya ürək-damar xəstəliklərindən erkən ölümə səbəb olur.

Akromeqaliya orqanizmin böyüməsi başa çatdıqdan sonra inkişaf etməyə başlayır. Uzun müddət ərzində, tədricən simptomatika artır və xarici görünüşün dəyişilməsi baş verir. Akromeqaliya orta hesabla xəstəliyin başladıqdan 7 ildən sonra diaqnostika olunur. Xəstəlik kişilərdə və qadınlarda eyni tezliklə, əsasən 40-60 yaşlarda rastlanır. Akromeqaliya nadir endokrin patologiyadır və 40:1 milyon nisbətində yayılmışdır.


Akromeqaliyanın səbəbləri və inkişaf mexanizmi
Somatotrop hormonun (somatotropin, STH) sekresiyası hipofiz tərəfindən həyata keçirilir. Uşaqlıq dövründə həmin hormon sümük-əzələ skeletinin formalaşması və linear böyümə proseslərini idarə edir; böyüklərdə isə karbohidrat, lipid və su-duz mübadiləsini kontrol edir. Boy hormonunun sekresiyası xüsusi neyrosekretlər – somatoliberin (STH sintezini stimulyasiya edir) və somatostatin (STH sintezini