Anaplastik tiroid xərçəngi – qalxanabənzər vəzin nadir rastlanan, ağır gedişli, differensiasiya olunmamış, bədxassəli şişidir. Ağrı, disfagiya, tənəffüsün çətinləşməsi, səsin dəyişilməsi, öskürək, qanhayxırma, hərarət, arıqlama, qalxanabənzər vəz və regionar limfa düyünlərinin böyüməsi ilə təzahür edir. Patologiya üçün qəfil, şiddətli inkişaf, yaxınlıqdakı orqanların sürətlə prosesə cəlb olunması və sürətli metastazlaşma xarakterikdir. Diaqnoz şikayətlər, anamnez, obyektiv müayinə, KT, MRT və sitoloji müayinənin nəticələrinə əsasən qoyulur. Müalicə kimyaterapiya və şüa terapiyasından ibarətdir. Lokal şişlərdə cərrahi müalicə də mümkündür. Proqnoz qeyri-kafidir.

Anaplastik tiroid xərçəngi barədə ümumi məlumat
Anaplastik qalxanabənzər vəzi xərçəngi – adətən, yüksək differensiasiya olunmuş bədxassəli şiş, xoşxassəli yenitörəmə və ya düyünlü olur fonunda inkişaf edən nadir onkoloji xəstəlikdir. Müxtəlif məlumatlara əsasən qalxanabənzər vəzin bütün xərçənglərinin 0,5-5%-ini təşkil edir. Adətən, yaşlı insanlarda meydana çıxır; cavanlarda nadir hallarda inkişaf edir. Xəstələnmənin ən çox rastlandığı yaş dövrü 65-dir. Alimlərin bir qismi hesab edirlər ki, qalxanabənzər vəzin anaplastik xərçəngi kişilərdə və qadınlarda eyni tezliklə inkişaf edir; digərləri isə qadınların daha çox xəstələndiyini qeyd edirlər. Xərçəngin bu forması ən aqressiv solid şişlərdən biri hesab olunur. Pasiyentlərin 40%-ində həkimə ilk müraciətdə limfa düyünlərinin və ya uzaq orqanların metastatik zədələnmələri aşkarlanır. Proqnozu qeyri-kafidir; orta yaşam müddəti 1 ildən azdır. Müalicə onkoloq və endokrinoloq tərəfindən həyata keçirilir.

Anaplastik tiroid xərçənginin səbəbləri
Xəstəliyin inkişafının əsas səbəbi kataplastik proseslər hesab olunur. Bu zaman yüksək differensiasiya olunmuş hüceyrələr çoxalma prosesində əks inkişafa məruz qalırlar və az differensiasiya olunmuş formalara bənzəyirlər. Kataplaziya zamanı hüceyrələrin bütün əsas xüsusiyyətləri – ölçüləri, quruluşu, xromosom dəsti,