Autoimmun tireoidit (AİT) – qalxanabənzər vəzin autoimmun mənşəlli xroniki iltihabıdır. Patologiya vəzin follikulları və folikulyar hüceyrələrinin zədələnməsi ilə bağlıdır. Tipik hallarda autoimmun tireoidit simptomsuz gedişata malik olur, bəzən qalxanabənzər vəzin böyüməsi ilə müşayiət olunur. Autoimmun tireoiditin diaqnostikası kliniki analizlər, tiroidin USM-i, qalxanabənzər vəzin nazik iynəli biopsiyası ilə əldə olunmuş materialının histoloji müayinəsinin nəticələrinə əsasən aparılır. Müalicə endokrinoloq tərəfindən təyin olunur. Müalicə planı vəzin hormon istehsalı funksiyalarının korreksiyası və autoimmun proseslərin basqılanmasından ibarətdir.

Autoimmun tireoidit barədə ümumi məlumat
Autoimmun tireoidit qalxanabənzər vəzin bütün xəstəliklərinin 20-30%-ini təşkil edir. AİT qadınlar arasında kişilərlə müqayisədə 15-20 dəfə çox rastlanır. Bu, X xromosomlarının zədələnməsi və estrogenin limfoid sistemə təsiri ilə əlaqədardır. Son dövrlərdə autoimmun tireoiditə cavanlar və uşaqlar arasında da rast gəlinməsinə baxmayaraq, bu xəstəlikdən əziyyət çəkən pasientlərin yaşı, adətən, 40-50 arasında dəyişir.

Autoimmun tireoiditin təsnifatı
Autoimmun tireoidit anlayışı eyni təbiətə malik xəstəliklər qrupunu ifadə edir.


Autoimmun tireoiditin belə – doğuşdan sonra inkişaf edən, ağrısız və sitokin-induksiya edən formaları prosesin qalxanabənzər vəzidə baş verən fazalarına görə bir-birinə oxşayır. Başlanğıc mərhələdə destruktiv tireotoksikoz inkişaf edir. Bu, sonralar tranzitor hipotireoza keçir və əksər hallarda qalxanabənzər vəzin funksiyalarının bərpası ilə sonlanır.

Bütün autoimmun tireoiditlər aşağıdakı fazalara ayrılır:

Аutoimmun tireoidit monofazalı xarakter daşıya bilər, yəni yalnız tireotoksik və ya yalnız hipotireod fazalı ola bilər.

Qalxanabənzər vəzin kliniki təzahürlərindən və ölçülərinin dəyişilməsindən asılı olaraq autoimmun tireoidit aşağıdakı formalara ayrılır:

Autoimmun tireoiditin səbəbləri
Hətta irsi meyillik olsa belə,