) miqdarı yüksəlir. Tireoid toxumasının kompensator hiperplaziyası yaranır, orqanın ölçüləri 16-31% artır, aktiv ocaqlar (düyünlər) müşahidə oluna bilər. Qadın orqanizmində sintez olunan tireoid hormonlar hestasiyanın 15-ci həftəsinə qədər dölün mübadilə-plastik proseslərinin təmin etdiyindən yod çatışmazlığı zamanı məhz bu dövrdə formalaşan uşağın mərkəzi sinir sisteminin normal inkişafı pozulur.

Neyroqranin və digər spesifik zülalların sintezində iştirak edən genlərin ekspressiyasının kifayət qədər olmaması nəticəsində neyronal miqrasiya, aksonal və dendritin böyüməsi, sinir liflərinin mielinizasiyası, sinaptogenez zəifləyir, bu da əksər hallarda beyin toxumasının natamam inkişafınavə onun histoloji quruluşunun pozulması ilə nəticələnir. Eləcə də yod defisiti fonunda yaranan tireoid hormonların çatışmazlığı skelet qığırdağının formalaşmasına, dölün sümük toxumasının böyümə və inkişafına neqativ təsir göstərir. Qalxanabənzər vəzinin funksional pozğunluqları zamanı sümük maddəsinin yaranmasında iştirak edən osteoblastların bölünməsi zəifləyir, kalsium və fosfor duzları ilə matriksin mineralizasiyası prosesləri pozulur.

Hamiləlik zamanı yod çatışmazlığının təsnifatı
Hamilələrdə yod çatışmazlığı hallarının sistemləşdirilməsi zamanı yod defisitinin ifadəliyi və tirositlərin funskionallığı nəzərə alınır. Hestasiyanın optimal aparılma taktikasının seçimində bu yanaşma daha qənaətbəxş hesab edilir. Yod çatışmazlığını qiymətləndirilməsi üçün mikroelementin sidiklə ekskresiyasının göstəricisindən istifadə olunur: yüngül dərəcədə yodun sidikdə miqdarı 50-99,9 mkq/l, orta dərcədə —20-49,9 mkq/l, ağır dərəcədə isə —20 mkq/l–dən az olur. Yod çatışmazlığı qalxanabənzər vəzinin ölçülərinin, quruluşunun, funksionallığının dəyişməsi ilə müşayiət oluna bilər. Endokrinologiya, mamalıq və ginekologiya sahələrinin mütəxəssisləri tərəfindən yod defisitli halların aşağıdakı formaları ayırd edilir:

Qeyri-toksiki (eutireoid) zob. Yod çatışmazlığı zamanı orqanın