adenomaları aid edilir.

Qalxanabənzər vəzin papilyar adenomaları kistoz quruluşa malikdir; kistanın daxilində qəhvəyi maye ilə əhatə olunmuş məməcikli törəmə aşkar olunur. Vəzin funksiyası qorunmuş (toksik) adenomaları Plammer xəstəliyinin (hipofizin tireotrop hormon sekresiyanı basqılayan tireoid hormonların (T3, T4) izafi sintezi) inkişafı ilə müşayiət olunur. Klinik olaraq hipertireoz əlamətləri ilə təzahür edir.

B-hüceyrələrdən inkişaf edən adenomalar (Hürthle-Askanazi hüceyrələrindən törənmiş oksifil adenoma, Lanqhans şişi, onkositar adenoma) daha aqressiv gedişə malik olur və histoloji müayinə zamanı 10-35% hallarda bədxassəli olması aşkarlanır.

Qalxanabənzər vəzin adenomalarının səbəbləri
Qalxanabənzər vəzin adenomalarının səbəbləri və inkişaf mexanizmi kifayət qədər aydın deyil. Bu prosesin patogenezində tireotropinin hipersekresiyası, regionar simpatik innervasiyanın pozulması, hipofizin tireotrop hormonlarının reseptorlarını kodlaşdıran genlərin mutasiyasının rolu inkar olunmur.

Qalxanabənzər vəzin funksiyası qorunmuş adenomaları tez-tez əvvəllər mövcud olan qeyri-toksik düyünlər fonunda inkişaf edir. Bu baxımdan suyunda və topağında yodun miqdarı az olan ərazilərdə yaşamaq, düyünlü eutireoid urun, irsi meyilliyin olması da risk faktorları hesab olna bilər. Qalxanabənzər vəzin adenomalarının inkişafında mühüm məqam boyun nahiyəsinin travmalarıdır (əzilmələr, hematomalar). Bu patologiya tez-tez autoimmun xəstəliklər fonunda inkişaf edir.

Qalxanabənzər vəzin adenomaları, adətən, monosentrik, tək düyün şəklində inkişaf edir; ləng, uzunmüddətli inkişafa malikdir. Başlanğıcda adenomanın funksiyası hormonal balansı pozmur; ssintiqrammada təsvir “soyuq” və “isti” düyün şəklində əks olunur. Düyünün ölçüləri böyüdükdə və onun funksional aktivliyi yüksəldikdə TTH-ın sekresiyası əks əlaqə mexanizmi ilə tormozlanmağa başlayır. Tireoid toxumanın intakt hissəsi tədricən atrofiyalaşır və funksiyası qorunmamış olur; qalxanabənzər vəzin ssintiqrafiyası