bilər.


Şəkərli diabetin yaranma səbəbləri və inkişaf mexanizmi
1-ci tip şəkərli diabetə əsasən yaşı 30-dan az olan cavanlarda rast gəlinir. İnsulin sintezinin pozulması mədəaltı vəzinin autoimmun xarakterli zədələnməsi və insulin sintez edən ß-hüceyrələrin dağılması ilə bağlı olur. Pasiyentlərin əksəriyyətində şəkərli diabet virus infeksiyası (epidemik parotit, məxmərək, virus hepatiti) və ya toksiki təsirlərdən (nitrozamin, pestisid, dərman vasitələri və s.) yaranır. Orqanizmin onlara qarşı immun reaksiyası mədəaltı vəzi hüceyrələrinin məhvinə səbəb olur. Şəkərli diabet insulin hasil edən hüceyrələrin 80%-dən çox hissəsinin zədələndiyi təqdirdə inkişaf edir. 1-ci tip şəkərli diabet autoimmun xəstəlik sayılır. Bu patologiya əksər hallarda autoimmun genezli digər proseslər: tireotoksikoz, diffuz toksiki zob və s. ilə müştərək şəkildə müşahidə olunur.

2-ci tip şəkərli diabet zamanı toxumaların insulinə qarşı rezistentliyi inkişaf edir. Belə hallarda qanda insulinin səviyyəsi normal və ya yüksək olur, lakin hüceyrələr tərəfindən mənimsənilmir. Pasiyentlərin əksəriyyətində (85%) 2-ci tip şəkərli diabet aşkarlanır. Piylənmədən əziyyət çəkən pasiyentlərdə toxumaların insulinə həssaslığı piy toxuması tərəfindən blokada olunur. 2-ci tip şəkərli diabetə daha çox yaşlı pasiyentlər tutulur, onlarda zaman keçdikcə qlükozaya qarşı tolerantlığın azalması baş verir.

2-ci tip şəkərli diabetin yaranmasına aşağıdakı amillər təsir edə bilər:

genetik – valideynləri və ya qohumlarında şəkərli diabetin rast gəlindiyi insanlarda xəstəliyin inkişaf riski 3-9% təşkil edir;
piylənmə – piy toxumasının izafi miqdarda olması (xüsusən abdominal tip piylənmə) toxumaların insulinə qarşı həssaslığını nəzərə çarpacaq dərəcədə azaldaraq, şəkərli diabetin inkişafına səbəb olur;
qidalanmanın pozulması– gündəlik rasionda karbohidratların üstünlük təşkil etməsi, qida liflərinin isə azlığı şəkərli diabetin yaranma ehtimalını artırır;
ürək-damar xəstəlikləri – ateroskleroz, arterial