Pasiyentlərin 40-45%-də xəstəliyin başlanmasından 15-20 il sonra qeydə alınır;
diabetik pəncə– aşağı ətrafların qan dövranınn pozulması, baldır əzələlərində ağrı, trofiki xoralar, pəncə sümüyü və oynaqların dağılması.
Şəkərli diabet zamanı kəskin yaranan kritik vəziyyətlərə diabetik (hiperqlikemik) və hipoqlikemik koma aiddir.

Hiperqlikemik vəziyyət və koma qanda qlükozanın qəfil və əhəmiyyətli dərəcədə yüksəlməsi nəticəsində baş verir. Artan ümumi halsızlıq, zəiflik, baş ağrıları, iştahsızlıq, ruh düşkünlüyü hiperqlikemiyanın xəbərverici amillərindən sayılır. Qeyd olunan əlamətlərin ardınca qarında ağrı, Kussmaul tənəffüsü, ağızdan aseton qoxusu, proqressivləşən apatiya və yuxululuq, AT-nin azalması müşahidə edilir. Bu vəziyyət qanda ketoasidozla (keton cisimciklərinin toplanması) əlaqədar yaranır, bir sıra hallarda huşun itirilməsi – diabetik koma və letal sonluğa səbəb olur.

Hiperqlikemik komanın əksi olan hipoqlikemik vəziyyət qanda qlükozanın kəskin azalması, adətən insulinin doza həddinin aşılması zamanı inkişaf edir. Hipoqlikemiya qəflətən və sürətlə baş verir. Qəfil aclıq hissi, halsızlıq, ayaqların titrəməsi, səthi tənəffüs, arterial hipertenziya, dərinin soyuq tərlə örtülməsi, bəzən isə qıcolmalar baş verir.

Daimi müalicə və qanda qlükoza səviyyəsinin nəzarətdə saxlanılması şəkərli diabetin ağırlaşmalarının qarşısını almağa kömək edir.

Şəkərli diabetin diaqnostikası
şəkərli diabetin müalicəsi
Acqarına kapilyardan götürülmüş qanda qlükoza səviyyəsinin 6,5mmol/l-dən yüksək olması şəkərli diabetdən xəbər verir. Normada qlükoza böyrək filtrində saxlanıldığından sidikdə ona rast gəlinmir. Qanda şəkərin səviyyəsinin 8.8-9.9 mmol/l-dən artıq olduğu (160-180mq%) hallarda böyrək baryeri öz funksiyasını yerinə yetirə bilmədiyindən qlükoza sidiyə keçir. Sidikdə şəkər xüsusi test-zolaqlarla təyin edilir. Qlükozanın qanda konsentrasiyasının onun sidikdə aşkarlanmasına səbəb olan minimal səviyyəsi «böyrək həddi» adlanır.

Şəkərli diabetə şübhə