Şəkərli diabet – maddələr mübadiləsinin xroniki pozğunluğudur. Onun əsasını insulin çatışmazlığı və qanda qlükozanın səviyyəsinin yüksəlməsi dayanır. Şəkərli diabet susuzluq hissi, ifraz olunan sidiyin miqdarının çoxalması, iştahın artması, halsızlıq, başgicəllənmə, yaraların gec sağalması və s. ilə təzahür edir. Xəstəlik xroniki və tez-tez proqressivləşən gedişə malik olur. Şəkərli diabetə tutulan insanlarda insult, böyrək çatışmazlığı, miokard infarktı, ətrafların qanqrenası, korluğun yaranma riski yüksək olur. Qanda şəkərin miqdarının kəskin artması həyat üçün təhlükəli sayılan vəziyyətlərə: hipo- və hiperqlikemik komaya gətirib çıxarır.

Şəkərli diabet barədə ümumi məlumat
Şəkərli diabet maddələr mübadiləsi pozğunluqları arasında şəkərli diabetdən sonra ikinci yeri tutur. Dünya əhalisinin təxminən 10%-i bu xəstəlikdən əziyyət çəkir, lakin patologiyanın gizli formalarıni nəzərə alsaq, bu rəqəm 3-4 dəfə yüksək ola bilər. Şəkərli diabet insulinin xroniki çatışmazlığı nəticəsində inkişaf edərək, karbohidrat, yağ və zülal mübadiləsinin pozğunluqları ilə müşayiət olunur. İnsulin mədəaltı vəzidə Langerhans adacıqlarının ß-hüceyrələrində hasil olur. Bu hormon karbohidrat mübadiləsində iştirak etməklə hüceyrələrə qlükozanın daxil olmasını asanlaşdırır, qaraciyərdə qlikogenin sintezinə və toplanmasına səbəb olur, karbohidrat birləşmələrinin parçalanmasını tormozlayır.

Zülal mübadiləsi prosesində insulin nuklein turşuları və zülal sintezini gücləndirir, onun n qarşısını alır. İnsulinin yağ mübadiləsinə təsiri qlükozanın piy hüceyrələri tərəfindən mənimsənilməsi, hüceyrələrdə energetik proseslərin aktivləşməsi, yağ turşularının sintezi və yağların parçalanmasının ləngidilməsindən ibarətdir. İnsulinin iştirakı ilə natriumun hüceyrəyə daxil olma prosesi sürətlənir. İnsulinin nəzarət etdiyi mübadilə proseslərinin pozulması onun sintezinin kifayət qədər olmaması (1-ci tip şəkərli diabet) və ya toxumaların insulinə qarşı həssaslığının azalması nəticəsində inkişaf edə