Simptomatik şəkərsiz diabet anadangəlmə və ya qazanılmış olur. Anadangəlmə forma ADH geninin mutasiyası nəticəsində əmələ gəlir. Qazanılmış simptomatik şəkərsiz diabet isə kəllə-beyin travmalarından, baş beynin şiş və infiltrativ proseslərindən, meninqoensefalitdən sonra inkişaf edir.

Nefrogen şəkərsiz diabetə nisbətən az təsadüf olunur. Böyrək mənşəli formaya nefronun anatomik yetərsizliyi və ya antidiuretik hormona qarşı reseptor həssaslığının pozulması səbəb olur. Bu pozğunluqlar anadangəlmə xarakter daşıya və ya nefronların medikamentoz və yaxud metabolik zədələnmələri fonunda meydana çıxa bilər.

Şəkərsiz diabetin yaranma səbəbləri
Birincili və ya metastatik şişlər, neyrocərrahi müdaxilələr, damar, malyariya, sifilis mənşəli zədələnmələr zamanı baş verən hipotalamo-hipofizar destruksiya ilə bağlı mərkəzi formalı şəkərsiz diabetə daha çox rast gəlinir.

İdiopatik şəkərsiz diabetdə hipotalamo-hipofizar sistemin üzvi zədələnmələri müşahidə edilmir. Patologiya hormon hasil edən hüceyrələrə qarşı anticisimlərin spontan sintezi nəticəsində yaranır.

Nefrogen formaya böyrəklərin anadangəlmə və ya qazanılmış xəstəlikləri (böyrək çatışmazlığı, amiloidoz, hiperkalsiemiya) və ya litium preparatları ilə zəhərlənmə səbəb olur. Şəkərsiz diabetin anadangəlmə formaları adətən Volfram sindromunun autosom-resessiv tip üzrə irsən ötürülməsi zamanı inkişaf edir. Bu sindrom tam (şəkərsiz və şəkərli diabet, görmə sinirinin atrofiyası, karlıq) və ya hissəvi (şəkərsiz və şəkərli diabetin müştərəkliyi) olur.

Şəkərsiz diabetin əlamətləri
şəkərsiz diabetin əlamətləri
Şəkərsiz diabetin tipik əlamətlərinə poliuriya və polidipsiya aiddir. Poliuriya gün ərzində ifraz olunan sidiyin həcminin artması (adətən 4-10, bəzən 20-30 litrə qədər) ilə təzahür edir. Sidik rəngsizləşir, bütün porsiyalarda aşağı xüsusi çəkiyə (1000-1003) malik olur. Onun tərkibində duz və digər elementlərə az miqdarda rast gəlinir. Davamlı susuzluq hissi polidipsiyaya – çoxlu, bəzən isə itirilmiş sidiyə