ə bərabər həcmdə su qəbuluna gətirib çıxarır. Şəkərsiz diabetin ifadəliliyi antidiuretik hormonun çatışmazlıq dərəcəsindən asılı olur.

İdiopatik şəkərsiz diabet adətən qəflətən, kəskin formada inkişaf edir. Az hallarda tədricən güclənir. Hamiləlik xəstəliyin inkişafına təkan verə bilər. Sidik ifrazının tez-tez təkrarlanması (pollakiuriya) yuxu pozğunluğu, nevroz və yorğunluğa səbəb olur. Uşaqlarda şəkərsız diabetin erkən əlaməti enurez hesab olunur. Bir qədər sonra boy artımı və cinsi yetişkənliyin ləngiməsi müşahidə edilir.

Şəkərsiz diabetin gecikmiş təzahürlərinə böyrək ləyənlərinin, sidik axarları və sidik kisəsinin genişlənməsi aiddir. Su yüklənməsi ilə əlaqədar mədə gərilir və sallanır, bağırsağın xroniki qıcıqlanması, öd yollarının diskineziyası inkişaf edir.

Şəkərsiz diabet xəstələrinin dərisi quru, iştahı zəif, tər və tüpürcək ifrazı isə aşağı olur. Sadalanan əlamətlərə zamanla orqanizmin susuzlaşması, arıqlama, qusma, baş ağrıları, aşağı arterial təzyiq əlavə olunur. Baş beynin zədələnməsi nəticəsində yaranan şəkərsiz diabet zamanı nevroloji pozğunluqlar və hipofizar çatışmazlığın (panhipopituitarizm) əlamətləri formalaşır. Kişilərdə potensiya zəifləyir, qadınlarda isə aybaşı sikli pozulur.

Şəkərsiz diabetin ağırlaşmaları
Şəkərsiz diabet zamanı sidiklə itirilən mayenin həcmi bərpa olunmadıqda orqanizmin susuzlaşması baş verir. Belə hallarda kəskin halsızlıq, taxikardiya, qusma, psixi və nevroloji pozğunluqlar, qanın qatılaşması, hipotenziya, hətta kollaps müşahidə edilir. Güclü susuzlaşma zamanı poliuriya davam etdiyindən vəziyyət təhlükəli hesab olunur.

Şəkərsiz diabetin diaqnostikası
Davamlı susuzluq hissi və sutka ərzində 3 litrdən çox sidik ifrazı şəkərsiz diabetdən şübhələnməyə əsas verir. Sidiyin sutkalıq miqdarı Zimnitski sınağı ilə ölçülür. Sidik analizində onun aşağı sıxlığı (<1005), hiponatriuriya (sidiyin hipoosmolyarlığı – 100-200 mосm/kq) izlənilir. Qanda plazmanın hiperosmolyarlığı – hipernatriemiya (>290 mосm/kq),