Şəkərsiz diabet – antidiuretik hormonun (ADH) ifrazının azalması və yaxud böyrək toxumasının onun təsirinə həssaslığının zəifləməsi nəticəsində yaranır. Xəstəlik həddindən artıq sidik ifrazı ilə müşayiət olunur. Bununla əlaqədar daimi susuzluq hissi formalaşır. Maye itkisi tam şəkildə kompensasiya olunmadıqda orqanizmin dehidratasiyası (susuzlaşma) inkişaf edir. Dehidratasiyanın fərqləndirici cəhəti onun poliuriya ilə yanaşı getməsidir. Şəkərsız diabetin diaqnostikası klinik əlamətlərə və qanda ADH səviyyəsinin təyininə əsaslanır. Xəstəliyin yaranma səbəbini müəyyən etmək üçün pasiyent hərtərəfli müayinə olunur.

Şəkərsiz diabet barədə ümumi məlumat
şəkərsiz diabetin səbəbləri
Hipotalamus tərəfindən ADH sekresiyasının azalması (mütləq çatışmazlıq) və ya hormonun normal konsentrasiyasına baxmayaraq, fizioloji rolunun pozulması (nisbi çatışmazlıq) böyrək kanalcıqlarında mayenin reabsorbsiya (geriyə sorulma) proseslərinin zəifləməsinə və onun aşağı sıxlıqlı sidiklə ifrazına səbəb olur. Çoxlu miqdarda sidiyin xaric olması ilə əlaqədar güclü susuzluq hissi və orqanizmin ümumi dehidratasiyası inkişaf edir.

Şəkərsiz diabet nadir rast gəlinən endokrinopatiyalardan olub, əsasən 20-40 yaşlarda müşahidə edilir. Hər 5-ci halda patologiya neyrocərrahi müdaxilənin ağırlaşması kimi formalaşır.


Şəkərsiz diabetin təsnifatı
Şəkərli diabet pozğunluqların baş vermə səviyyəsinə əsasən təsnif edilir. Müasir endokrinologiyada xəstəliyin mərkəzi (neyrogen, hipotalamo-hipofizar) və böyrək mənşəli (nefrogen) formaları ayırd olunur. Mərkəzi şəkərsiz diabet zamanı pozğunluqlar hipotalamus tərəfindən antidiuretik hormonun sekresiyası və ya onun qana ifrazı səviyyəsində baş verir. Böyrək mənşəli formada isə nefronların distal kanalcıqlarının hüceyrələrinin ADH-yə həssaslığının pozulması qeydə alınır.

Mərkəzi şəkərsiz diabet idiopatik (ADH sintezinin zəfləməsi ilə xarakterizə olunan irsi xəstəlik) və simptomatik (digər patologiyalar fonunda yaranan) formalara bölünür.