Koats xəstəliyi – torlu qişanın damarlarının polimorf dəyişiklikləri, massiv intra- və subretinal eksudasiya ilə xarakterizə olunan irsi patologiyadır. Xəstəliyin klinik təzahürlərinə leykokoriya, görmə itiliyinin zəifləməsi, dumanlı görmə, göz önündə qığılcımların və ya spesifik naxışların yaranması aiddir. Diaqnoz oftalmoskopiya, gözün USM, OKT, patoloji müayinə, başın KT, angioqrafiya, perimetriya, vizometriyanın nəticələrinə əsasən qoyulur. Terapevtik müalicə lazer koaqulyasiyası, krioterapiya, ekstraskleral plomblanma ilə aparılır. IV mərhələdə enukleasiya göstəriş sayılır.

Koats xəstəliyi barədə ümumi məlumat
Koats xəstəliyi (torlu qişanın teleangiektaziyası, eksudativ retinit) orfan (nadir) xəstəliklər qrupuna daxil edilir. Patologiya ilk dəfə 1876-cı ildə tərəfindən müşahidə olunmuşdur. 1908-ci ildə isə ingilis alimi Q.Koats xəstəliyin morfoloji formalarını təsvir etmişdir. Oftalmoloji patologiyaların strukturunda daxili qişanın teleangiektaziyasının yayılma tezliyi 1:100 000 təşkil edir. Statistik göstəricilərə əsasən eksudativ retinit əsasən kişi cinsinin nümayəndələrində formalaşır. Koats xəstəliyi əksər hallarda uşaq 7 yaşına çatdıqda aşkarlanır. Lakin ilkin əlamətlərin ahıllıq dövründə meydana çıxması barədə də məlumatlar mövcuddur. Adekvat müalicə zamanı residivlərin yaranma ehtimalı 40%-ə bərabərdir.

Koats xəstəliyinin yaranma səbəbləri
Xəstəliyin etiologiyası sona qədər öyrənilməmişdir. Patologiyanın yaxın qohumlarda izlənilməsi onun irsi olmasından xəbər verir. Retinitə az rast gəlindiyindən zədələnmiş geni və xəstəliyin ötürülmə tipini müəyyən etmək mümkün olmamışdır. Torlu qişanın teleangiektaziyası izoləolunmuş şəkildə və ya genetik anomaliyalar: Alport xəstəliyi, Korneliya de Lanq sindromu, üzün proqressivləşən hemiatrofiyası, kəllə-üz dismorfiyası fonunda inkişaf edir. Patologiyanın yaranması hamiləlik dövründə teratogen amillərin (ionlaşdırıcı şüalanma, spirtli içkilər və narkotik vasitələrin qəbulu), məxmərək, kəmərləyici dəmrov