zədələnməsi ilə əlaqəlidir.


Leber amavrozunun səbəbləri
Leber amavrozunun səbəbləri
Leber amavrozunda görmənin pozulmasının əsas mexanizmi fotoreseptorların letal zədələnməsinə və məhvinə gətirib çıxaran çöpcüklər və kolbacıqlarda metabolizmin pozulmasıdır. Lakin belə dəyişikliklərin birbaşa səbəbi xəstəliyin hansı genin mutasiyası nəticəsində inkişafından asılıdır.

Leber amavrozunun ən geniş yayılmış tiplərindən biri (2-ci tip, LCA2) birinci xromosomda RPE65 mutant geninin mövcudluğu ilə əlaqəlidir. Bu genin 80-dən artıq mutasiyası məlumdur; bu mutasiyaların bəziləri Leber amavrozundan başqa torlu qişanın piqmentli abiotrofiyasının müəyyən formalarının yaranmasına səbəb olur. PRE65 geninin kodlaşdırdığı zülal gözün torlu qişasının piqmentli epitelində retinol metabolizminə cavabdehdir. Buna görə də genetik defekt olduqda bu proses pozulur, alternativ metabolik yollar inkişaf edir. Nəticədə fotoreseptorlarda rodopsin sintezi dayanır; bu da xəstəliyin xarakterik kliniki mənzərəsinə gətirib çıxarır. Genin mutant formaları autosom-resessiv mexanizmlə irsən ötürülür.

Leber amavrozunun daha az yayılmış forması (14-cü tip) 4-cü xromosomdakı LRAT geni ilə bağlıdır. Bu gen hepatositlərin mikrosomlarında yerləşən və gözün torlu qişasında aşkar olunmuş lesitin-retinol-asiltransferaza zülalını kodlaşdırır. Həmin ferment retinoid və vitamin A metabolizminində iştirak edir; genin mutasiyası zamanı natamam protein öz funksiyalarını tam şəkildə yerinə yetirə bilmir, nəticədə fotoreseptorların degenerasiyasının inkişafına gətirib çıxarır. Beləliklə, kliniki olaraq Leber amavrozu və ya torlu qişanın yuvenil piqmentli abiotrofiyası şəklində təzahür edir. Patologiya üçün autosom-resessiv yolla irsən ötürülmə xarakterikdir.

Leber amavrozunun 8-ci tipi tez-tez anadangəlmə korluğa gətirib çıxarır. Xəstəliyin bu formasının inkişafına 1-ci xromosomda yerləşən CRB1 genin mutasiyası cavabdehdir və autosom-resessiv yolla irsən ötürülür. Bununla yanaşı, məlum olmuşdur ki, bu