turşularının sorulması nəticəsində ödün qatılaşması)
Öd durğunluğu mexaniki və funksional xarakterli olur. Mexaniki forma ödün kisədən axınına maneənin (şiş, bitişmə, əyrilik, qonşu orqanlar və limfa düyünlərinin böyüməsi, çapıqlar, strikturalar, divarın ödemləşməsi ilə gedən iltihab) yaranması səbəbindən baş verir. Funksional durğunluğa isə öd kisəsi və öd yollarının motorikasının pozulması (öd yollarının hipokinetik tipli diskineziyası) gətirib çıxarır. Həmçinin öd daşı xəstəliyinin inkişafında infeksiyalar, biliar sistemin iltihabı, allergik reaksiyalar, autoimmun vəziyyətlər mühüm rol oynayır.

Öd daşı xəstəliyinin risk faktorlarına yuxarı yaş dövrü, xolesterin və bilirubin mübadiləsinə təsir edən medikamentlərin (fibratlar, estrogenlər, sefrtiakson, okreotid) qəbulu, irsi meyllik (anada bu xəstəliyin olması), qidalanma pozğunluqları (piylənmə, kəskin arıqlama, aclıq, qanda yüksək sıxlıqlı lipoproteidlərin və xolesterinin normadan artıq olması, hipertriqliserinemiya) aiddir.

Çoxsaylı hamiləliklər, metabolik pozğunluqlar (şəkərli diabet, fermentopatiyalar, metabolik sindrom), mədə-bağırsaq sisteminin patologiyaları (öd axarları və onikibarmaq bağırsağın divertikulları, öd yollarının infeksiyaları, Kron xəstəliyi), postoperasion vəziyyətlər (mədə rezeksiyasından, kötük vaqoektomiyadan sonra) öd daşı xəstəliyinin yaranma ehtimalını artırır.

Patoloji anatomiya
Öd daşları ölçü və formasına görə fərqlənir. Onlara müxtəlif saylarda (1-100) rast gəlinə bilər. Lakin bütün daşlar əsas komponentə görə 2 qrupda cəmləşir: xolesterin və piqment (bilirubin) əsaslı.

Xolestrin daşları sarı rəngdə olub, həll olmayan xolesterinlə mineral, bilirubin qarışığından ibarətdir. Daşların əksəriyyəti (80%) xolesterin mənşəli olur. Bilirubin daşları isə tund-qəhvəyi, qara rənglidir. Onlar qaraciyərin funskional pozğunluqları, təkrarlanan hemoliz, öd yollarının infeksion xəstəlikləri zamanı öddə bilirubinin səviyyəsinin artması nəticəsində formalaşır.

Öd daşı