Аutoimmun poliqlandulyar sindrom – daxili sekresiya vəzilərinin və başqa orqanların birincili çoxsaylı zədələnməsi ilə gedən, autoimmun mənşəlli endokrinopatiyadır. 1-ci tip autoimmun poliqlandulyar sindrom zamanı böyrəküstü vəzin çatışmazlığı, dəri və selikli qişaların kandidozu, hipoparatireoz; 2-ci tip autoimmun poliqlandulyar sindromda isə böyrəküstü vəzin çatışmazlığı, hiper- və ya hipotireoz, insulindən asılı şəkərli diabet, birincili hipoqonadizm, miasteniya, steatoreya və s. qeyd olunur. Diaqnostika kompleks laborator göstəricilərin müəyyənləşdirilməsi (biokimyəvi analiz, qanda və sidikdə hormonlar), böyrəküstü vəzin USM və KT-si, qalxanabənzər vəzin USM-inə əsasən aparılır. Autoimmun poliqlandulyar sindromun müalicəsi əvəzedici hormonal terapiya (kortikosteroidlər və mineralokortikoidlər, L-tiroksinlə) tələb edir.

Аutoimmun poliqlandulyar sindrom barədə ümumi məlumat
Autoimmun poliqlandulyar sindrom (APQS) bir neçə daxili sekresiya vəzisinin birincili funksional çatışmazlığı, həmçinin qeyri-endokrin orqanospesifik xəstəliklərlə xarakterizə olunan immunoendokrin patologiyadır. Endokrinologiyada autoimmun poliqlandulyar sindromun birinci və ikinci tipi (APQS-1, 1) ayırd edilir. Bu tiplərin hər birinin öz genetik, immunoloji və kliniki xüsusiyyətləri var.

1-ci tip autoimmun poliqlandulyar sindrom, adətən, uşaqlarda (10-12 yaş) meydana çıxır və bəzən ədəbiyyatda “yuvenil ailə poliendokrinopatiyası” termini ilə ifadə edilir. Ümumilikdə APQS-1 geniş yayılmayıb; lakin kişilər, Finlandiya, Sardiniya, İran əhalisinin əsasən qadınları arasında bir neçə dəfə çox rastlanır. Bu, həmin xalqların uzunmüddətli genetik izolyasiyasını izah edir. 1-ci tip autoimmun poliqlandulyar sindrom böyrəküstü vəzin çatışmazlığı, hipoparatireoz və kandidamikozdan ibarət əlamətlər triadasına malikdir.


Autoimmun təbiətli bir çox endokrinopatiyaların daha çox rastlanan forması böyüklərdə (>20-30 yaş) inkişaf edən 2-ci tip autoimmun poliqlandulyar sindromdur; xəstələr arasında