Amöbiaz – histolitik amöblər tərəfindən törədilən, bağırsaq və bağırsaqdan kənar zədələnmələrlə təzahür edən parazitar xəstəlikdir. Bağırsaq amöbiazı çoxlu, qanlı, selikli nəcis, qarında ağrılar, tenezmlər, arıqlama, anemiya; bağırsaqdan kənar forma qaraciyər, ağciyər, baş beyin və s. orqanların abseslərinin formalaşması ilə xarakterizə olunur. Amöbiazın diaqnozu klinik mənzərə, rektoromanoskopiya, kolonoskopiya, abses möhtəviyyatından hazırlanmış yaxmanın mikroskopiyası, seroloji analiz və rentgenoqrafiyanın nəticələrinə əsaslanır. Xəstəliyin müalicəsində dərman preparatları (luminal və sistemli toxuma amöbisidləri, antibiotiklər) və cərrahi metod (absesin yarılması və drenajı, bağırsağın rezeksiyası) tətbiq olunur.

Amöbiaz barədə ümumi məlumat
Amöbiaz yoğun bağırsağın xoralarla və daxili orqanların abseslərlə zədələnməsi şəklində meydana çıxan protozoy infeksiyadır. Amöbiaz tropik və subtropik iqlim qurşaqlarında daha geniş yayılıb; ölüm səviyyəsinə görə dünyada malyariyadan sonra ikinci yeri tutur. Son illərdə miqrasiyanın və xarici turizmin xeyli artması ilə əlaqədar olaraq Rusiyada amöbiazla xəstələnmə halları yüksəlmişdir. Amöbiaz sporadik hallar, nadir hallarda endemik partayışlar şəklində qeyd olunur. Bu xəstəliklə əsasən orta yaşlı pasientlər xəstələnirlər.

Amöbiazın səbəbləri
Amöbiazın törədicisi – histolitik amöb (Entamoeba histolytica) ibtidailərə aid edilir və həyat tsikli mövcud olduğu şəraitdən asılı olaraq bir-birini əvəz edən 2 mərhələdən – sakitlik (sist) və vegetativ (trofozoit) mərhələlərindən ibarətdir. Amöbün vegetativ (sistönü, mənfəz, böyük vegetativ və toxuma) formaları temperatur, rütubət, pH dəyişikliyinə çox həssasdır; buna görə də xarici mühitdə sürətlə məhv olur. Sistlər insan orqanizmindən kənarda (torpaqda 1 aya, suda 8 ayadək yaşayırlar) xeyli davamlılıq göstərirlər.


Yetkin sistlər mədə-bağırsaq traktının aşağı şöbələrinə düşdükdə yoğun bağırsaqda yaşayan, detritlər və bakteriyalarla qidalanan qeyri-patogen mənfəz