viruslardan əlavə sindromun inkişafı enterotoksin hasil edən müxtəlif bakteriya ştammları: salmonella, bağırsaq çöpləri, şigella, kampilobakter və s. ilə bağlı ola bilər. Bəzi hallarda ishala ibtidailər (lyambliya, blastosista və s.) və bağırsaq helmintləri (strongiloidoz, şistosomoz və angiostrongilyoz törədiciləri) səbəb olur.


Bəzən diareya müxtəlif dərman preparatları: antibiotik, maqnezium tərkibli vasitələr, antiserotonin preparatları, digitalis, antikoaqulyantlar və xenodezoksixol turşusu ilə müalicənin yan təsiri kimi meydana çıxır. Bundan əlavə kəskin ishal işlədici vasitələrin doza həddinin aşılması və ya düzgün istifadə olunmaması nəticəsində yarana bilər.

Sindromun ayrıca forması – “səyahətçilərin diareyası” yüksək sanitar şəraitli ərazidən aşağı sanitar şəraitli ölkəyə səfər edən insanlarda rast gəlinir. Belə hallarda diareya sindromu bağırsaq çöpünün enteropatogen ştammları tərəfindən törədilir. Həmçinin kəskin ishal QİÇS və immun çatışmazlığının digər variantlarından əziyyət çəkən insanlarda inkişaf edə bilir. Patogenezdən asılı olaraq, sekretor, osmolyar və eksudativ; hiperkinetik və hipokinetik formalar ayırd edilir.

Kəskin ishalın əlamətləri
Kəskin ishalın əlamətləri
Xəstəliyin klinik təzahürləri bağırsaq pozğunluğunun bu və ya digər formalarından asılıdır. Sekretor formada patoloji proses çoxlu miqdarda (>1litr/sut.) duru nəcis ifrazı ilə müşayiət olunur. Bu cür simptomatika patogen toksinlərin selikli qişaya təsirindən bağırsaqda su və elektrolitlərin həddindən artıq sekresiyası ilə bağlıdır. Sekretor ishalın əlamətləri qidalanmanın xarakteri ilə assosiasiyalı olmadığından, aclıq fonunda aradan qalxmır.

Kəskin ishalın osmolyar forması nəcisin ümumi miqdarının artması ilə özünü büruzə verir. Bağırsaqda yaranan osmotik aktiv komponentlər su və elektrolitlərin sorulma proseslərini pozduğundan nəcisdə külli miqdarda həzm olunmamış qida qalıqlarına rast gəlinir. Osmolyar ishala işlədici preparatların istifadəsi və ya maldigestiya