u yaşa qədər helə heç bir insan ömür sürməmişdir.

Qocalmanın elevasion (ontogenetik) nəzəriyyəsi
1950-ci ildə Sankt-Peterburqlu professor-gerontoloq V.M.Dilman orqanizmdə baş verən yaşlanma proseslərinin vahid tənzim mexanizmi barədə hipotez irəli sürmüş və əsaslandırmışdır. Dilman endokrin sistemin fəaliyyətini tənzimləyən hipotalamusu orqanizmin inkişaf və yaşlanmasının baş «dirijoru» adlandırmışdır. Dilman nəzəriyyəsi elevasion nəzəriyyə (latın dilindən tərcümədə elevatio – inkişaf) adını almışdır.

Bu nəzəriyyəyə görə yaşlanmanın əsas səbəbi hipotalamusun endokrin və sinir sisteminin siqnallarına qarşı reaktivliyinin azalmasıdır. Bu, 1960-1980-ci illərdə aparılan laborator təcrübələr və klinik tədqiqatların nəticələrinə əsasən sübut olunmuşdur. Hipotalamusun tənzimləyici rolunun azalması hipotalamo-hipofizar-böyrəküstü sistemin (HHBS) funksiyasının yaşla əlaqədar zəifləməsinə səbəb olur. HHBS böyrəküstü vəzilərin qabıq maddəsində «stress hormonları» sayılan qlükokortikoidlərin sintezinə nəzarət edir. Bu hormonların hipersekresiyası orqanizmi stress vəziyyətinə adaptasiya edir. Bu vəziyyət Dilman tərəfindən «hiperadaptoz» və «qocalıq xəstəliyi» kimi qeydə alınmışdır.

Dilman nəzəriyyəsinə əsasən qocalma prosesi və onunla bağlı xəstəliklər orqanizmin inkişafının – ontogenezin məsrəfidir. Bu nəzəriyyə qocalma və yaşlı şəxslərin ölümünə səbəb olan xəstəliklərin: ürək-damar patologiyaları, bədxassəli şişlər, insult, ateroskleroz, şəkərli diabet və piylənmə, psixi depressiya, autoimmun xəstəliklər və sairənin profilaktikası məsələsinə yenilik gətirdi. Elevasion (ontogenetik) nəzəriyyədən belə bir nəticə əldə olunur ki, ontogenezin müəyyən səviyyəsində orqanizmin özünü tənzim proseslərini (homeostaz) stabilləşdirməkə təbii yaşlanma və onunla bağlı olan xəstəlikləri ləngitmək mümkündür.

Adaptasion-requlyator nəzəriyyə
Ukraynalı fizioloq və gerontoloq V.V.Frolkis tərəfindən 1960-1970-ci illərdə işlənilən nəzəriyyəyə görə qocalma və ölüm genetik