qocalmasını tezləşdirir. Təkrarlayıcı faktor АР-1 isə kollagenin dağılması, dəridə kiçik qüsurlar və qırışların formalaşmasına gətirib çıxarır.

Sərbəst radikallar hüceyrələrin DNT və RNT, lipid, yağ molekullarını zədələyə bilir. Hüceyrə daxilində sərbəst radikalların aqressiv təsirinə qarşı müdafiə mexanizmi mövcuddur. Bunlara superoksiddismutaza fermenti və s. aiddir. Qida ilə qəbul edilən bəzi maddələr: vitaminlər (A, E, C), meyvə, tərəvəzlər, yaşıl çay, qəhvə və s. antioksidant (sərbəst radikalları neytrallaşdıran) təsirə malikdir. Antioksidantların izahi miqdarı orqanizmdə əks reaksiya (hüceyrədaxili oksidləşmə proseslərinin güclənməsi) törədə bilər.

Səhvlərin törətdiyi faciə nəzəriyyəsi
1954-cü ildə amerikalı fizik M.Ssilard qocalmanın mutasiyalarla bağlı olması barədə hipotez irəli sürür. O, ionlaşdırıcı şüalanmanın müxtəlif canlı orqanizmlərə təsirini öyrənməklə radiasiyanın heyvanlar və insanların yaşama müddətini azaltmaları barədə nəticəyə gəlir. Radiasiya DNT-də mutasiyaların inkişafına səbəb olmaqla, qocaqlıq əlamətlərinin: xəstəlik, qaçların ağarması və s. gətirib çıxarır. Ssilardın hesab edirdi ki, bioloji növlərin yaşlanma səbəbi mutasiyalardır. Lakin o, radiasiyaya məruz qalmayan canlı orqanizmlərdə yaşlanmanın mexanizmini izahını verə bilmir.

Ssilardın ardınca tədqiqatçı L.Orgel canlı hüceyrələrdə mutasiyaların yalnız xarici aqressorların (ultrabənövşəyi və ionlaşdırıcı şüalanma, sərbəst radikallar, virus və digər mutagen amillərin toksiki təsiri) nəticəsində deyil, həm də spontan proses kimi baş verməsini qeyd edir. Yəni hüceyrənin genetik aparatında səhvlər daxili və xarici amillərin təsirindən yarana bilər. Onlar hüceyrənin funksiyasını pozaraq, onun yaşlanma və ölümünə gətirib çıxarır.

Apoptoz nəzəriyyəsi (hüceyrənin öz-özünü məhv etməsi)
Akademik V.P.Skulaçevin irəli sürdüyü hüceyrə apoptozu nəzəriyyəsi (yunan dilindən tərcümədə «yarpaq tökümü») hüceyrələrin ölümünü qaçılmaz, proqramlaşdırılmış proses hesab edir. Orqanizmin