Xal (nevus) – dərinin anadangəlmə və ya qazanılmış xarakterli xoşxassəli piqment törəməsidir. Xallar forma, ölçü və rənginə fərqlənir: ləkə şəklində yastı və ya qabarıq, nöqtəvi və ya iri ölçülü, açıq dəri rəngindən tutmuş tünd-qəhvəyi rəngə qədər. Əlverişsiz xarici amillərin təsirindən (travma, ultrabənövşəyi şüalar və s.) xallar bədxassəli törəmə – melanomaya keçə bilər.

Xalların yaranma səbəbləri
Anadangəlmə nevuslar
Xalların yaranma səbəbləri 2 qrupa ayrılır: anadangəlmə və qazanılmış. Anadangəlmə nevus embrional inkişaf qüsurudur. Onun əsasında melanoblastların (melanositlərin sələfləri) neyroektodermal borucuqdan dəriyə miqrasiya prosesinin pozulması dayanır. Bu piqment hüceyrələrinin dəridə toplanması xalların (nevus) yaranmasına gətirib çıxarır.

Ölçüsündən asılı olaraq xallar xırda (d – 0,5- 1,5 sm), orta (d – 1,5-10 sm) və iri (d> 10 sm). Müəyyən bir anatomik nahiyəni (məsələn, sağrı) əhatə edən nevuslar nəhəng adlanır.


Xırda xallar bədxassəli şişə transformasiya baxımından təhlükəsiz hesab olunur, orta, iri, xüsusən nəhəng nevuslar isə maliqnizasiyaya daha çox uğrayır. Nəhəng nevusların bədxassəli şişə keçmə ehtimalı 10-50% təşkil edir. İri xallara sahib olan insanlar dermatoloq və onkoloqun müşahidəsi altında olmalıdır. Bu tip nevusların ultrabənövşəyi şüalanmadan qorunması, bəzi hallarda isə profilaktik məqsədlə kəsilib götürülməsi məsləhətdir.

Qazanılmış nevuslar
Həyat boyu xalların sayı daima dəyişir. Onlar yeni nahiyələrdə yarana, kontur, rəng və relyeflərini dəyişə bilər. Bu səbəbdən xallara daima nəzarət etmək, şübhəli əlamət olduqda dərhal həkimə müraciət etmək lazımdır.

Xalların yaranması həm də genetik xarakterlidir: valideyndə olan xalların uşağa ötürülmə ehtimalı yüksəkdir.

Xalların sayının artması hormonal dəyişikliklərlə (pubertat və hamiləlik dövründə) bağlıdır. Dəri infeksiyaları (sızanaqlar, qıcıqlanma, səpki və s.) epidermisin iltihabi dəyişikliklərinə səbəb olmaqla yeni xalların yaranmasına səbəb olur. Lakin