dəyişir. Heyvan mənşəli yağların parçalanması zamanı çənbər bağırsağın xərçənginə səbəb olan kanserogen maddələr əmələ gəlir.

Kobud qida liflərinin azlığı bağırsaq motorikasının zəifləməsinə gətirib çıxarır. Bununla əlaqədar kanserogenlərin bağırsaq divarı ilə təması uzanır, nəticədə selikli qişanın hüceyrələri bədxassələşir. Heyvan mənşəli yağlar həmçinin bağırsağın selikli qişasına mənfi təsir göstərən peroksidazanın sintezinə səbəb olurlar. Kanserogenezin təbii inhibitorları sayılan vitaminlərin çatışmazlığı, eləcə də nəcis ifrazının ləngiməsi və bağırsağın fizioloji əyriliklərində selikli qişanın fekal kütlələrlə zədələnməsi yuxarıda qeyd olunan əlverişsiz təsirləri daha da gücləndirir.

Yeni tədqiqatların nəticələrinə əsasən çənbər bağırsağın xərçənginin inkişafında cinsi hormonlar, xüsusilə progesteron müəyyən rol oynayır. Onun təsiri altında öd turşularının bağırsaq mənfəzinə ifrazı zəifləyir. Doğmayan pasiyentlərlə müqayisədə 3 və daha artıq övladı olan qadınlarda bu lokalizasiyalı xərçəngin yaranma riski 2 dəfə azdır.

Çənbər bağırsağın xərçənginə transformasiya edən bir sıra xəstəliklər mövcuddur. Onlara Kron xəstəliyi, qeyri-spesifik xoralı kolit, müxtəlif mənşəli polipozlar, solitar adenomatoz polip və divertikulyoz aiddir. Qeyd olunan patologiyaların xərçəngə çevrilmə ehtimalı çox fərqlidir. Belə ki, müalicə aparılmadıqda ailəvi irsi polipozlu xəstələrin hər birində, adenomatoz polipi olan pasiyentlərin isə 50%-də maliqnizasiya aşkarlanır. Bağırsaq divertikulları nadir hallarda bədxassələşir.

Çənbər bağırsağın xərçənginin təsnifatı
Böyümə növündən asılı olaraq, çənbər bağırsağın ekzofit, endofit və qarışıq formaları ayırd edilir. Ekzofit xərçəng düyünlü, xovlu-papilyar, polipəbənzər, endofit forma isə – sirkulyar-stenozlaşdırıcı, xoralı-infiltrativ və infiltratlaşdırıcı olur. Endofit və ekzofit neoplaziyaların nisbəti 1:1 təşkil edir. Çənbər bağırsağın ekzofit xərçəngi orqanın sağ, endofit forma isə sol şöbələrində aşkar olunur.