(tireotropinoma), qonatrop (qonadotropinoma) olmaqla təsnif olunur.


Ölçüsündən asılı olaraq hipofiz adenomaları mikroadenomalar (şişin diametri 2 sm-ə qədər) və makroadenomalar (diametri 2 sm-dən çox) olmaqla ayrılır.

Hipofizin adenomasının yaranma səbəbləri
Müasir təbabətdə hipofiz adenomalarının etiologiyası və patogenezi araşdırma predmeti olaraq qalır. Hesab olunur ki, hipofizin adenoması kəllə-beyin travmaları, neyroinfeksiyalar (vərəm, neyrosifilis, bruselyoz, poliomielit, ensefalit, meningit, baş beyin absesləri, serebral malyariya və s.), bətndaxili dövrdə dölə mənfi təsirlər kimi provokasiyaedici faktorların təsiri zamanı da meydana çıxa bilər. Son dövrlərdə qeyd olunur ki, qadınlarda hipofizin adenoması oral kontraseptivlərin uzun müddət qəbulu ilə bağlı inkişaf edir.

Tədqiqatlar göstərdi ki, bir sıra hallarda hipofizin adenomasının əmələ gəlməsinə periferik endokrin vəzilərin hormonal aktivliyinin birincili azalmasına reaksiya olaraq hipofizin yüksəlmiş hipotalamik stimulyasiyası səbəb olur. Adenomanın yaranmasının oxşar mexanizmləri birincili hipoqonadizm və hipotireoz kimi patologiyalar zamanı da müşahidə oluna bilər.

Hipofizin adenomasının simptomları
Hipofizin adenoması klinik olaraq oftalmo-nevroloji simptomokomplekslə təzahür edə bilər. Bu klinika böyüyən şişin türk yəhəri nahiyəsində yerləşən kəllədaxili strukturlara təzyiqi ilə əlaqədar meydana çıxır. Adenoma hormonal aktiv olduqda klinik mənzərədə endokrino-metabolik sindrom ön plana çıxa bilər. Bu zaman pasientin vəziyyətindəki dəyişikliklər trop hipofizar hormonun hipersintezi ilə deyil, onun təsir etdiyi hədəf orqanın aktivasiyası ilə əlaqəlidir. Endokrino-metabolik sindromun təzahürü şişin xarakterindən birbaşa asılıdır. Digər tərəfdən, hipofizin adenoması hipofiz toxumasının böyüyən şiş hesabına parçalanması nəticəsində panhipopituitarizm simptomları ilə müşayiət oluna bilər.

Oftalmo-nevroloji sindrom
Hipofizin adenomasını müşayiət edən oftalmo-nevroloji simptomlar