Qalxanabənzər vəzin adenoması – tireoid toxumanın düyünlü xoşxassəli törəməsidir. Tireoidin adenomaları simptomsuz gedə və ya hipertireoz əlamətləri (bədən çəkisinin azalması, zəiflik, taxikardiya, tərləmə və s.), boyunda yerləşən üzvlərin kompressiyası ilə təzahür edə bilər. Xəstəliyin diaqnostikası USM, hormonal müayinə (Т3, Т4, ТТH, ТH), qida borusunun rentgenoskopiyası, vəzilərin punksion biopsiyası və materialın sitoloji müayinəsi, ssintiqrafiyaya əsasən aparılır. Adenoma zamanı sonrakı cərrahi əməliyyatlar (qalxanabənzər vəzin düyünlü törəməsinin ləğvi, hemitireoidektomiya) və ya radioaktiv yodla müalicə ilə yanaşı tirostatik müalicə təyin oluna bilər.

Qalxanabənzər vəzin adenoması barədə ümumi məlumat
Qalxanabənzər vəzin adenoması — sərbəst böyümə və funksiyaları ilə xarakterizə olunan, tireoidin epitelisindən inkişaf etmiş şərti xoşxassəli şişdir. Endokrinologiyada qalxanabənzər vəzin adenomalarının payına tireoidin bütün düyünlü törəmələrinin 45-75%-i düşür. Şişə qadınlarda 4 dəfə çox rast gəlinir; adenomalı pasientlərin orta yaş həddi 45-55 yaşdır. Tireoidin adenomaları hormonal aktivliklərindən asılı olarq eutireoid vəziyyət fonunda gedə və ya hipertireozun (tireotoksikoz) inkişafına gətirib çıxara bilər. Qalxanabənzər vəzin adenomaları maliqnizasiya – qalxanabənzər vəzin xərçənginə çevrilmə potensialına malik şişlərdir.

Qalxanabənzər vəzin adenomalarının təsnifatı
Morfoloji quruluşundan asılı olaraq tireoidin adenomalarının follikulyar, papilyar, oksifil, funksiyası qorunmuş, açıq rəngli hüceyrəli və s. formaları ayırd edilir. Adenomanın inkişaf mənbələri qalxanabənzər vəzinin A- və B-follikulyar hüceyrələridir.


Follikulyar adenomalar inkapsulyasiya olunmuş, sıx-elastik konsistensiyalı, kifayət qədər hərəkiliyə malik, kürəvi düyünlərdir. Vəzin eutireoid düyünlü törəmələri arasında onlar 15-20% təşkil edir. Follikulyar törəmələrə qalxanabənzər vəzin kolloid (və ya makrofollikulyar), mikrofollikulyar, fetal və trabekulyar (və ya embrional)