Qalxanabənzərətraf vəzilərin adenoması – parathormonun hipersekresiyası və hiperparatireozun təzahürü ilə müşayiət olunan qalxanabənzərətraf vəzilərin hormonal-aktiv xoşxassəli şişidir. Patologiya zamanı sümük (osteoporoz, patoloji sınıqlar), böyrək (nefrolitiaz), mədə-bağırsaq (mədə xorası, pankreatit), ürək-damar (arterial hipotoniya) klinik sindromları ilə özünü göstərə bilən hiperkalsiemiya inkişaf edir. Qalxanabənzərətraf vəzilərin adenomasının diaqnostikası laborator analizlər (parathormon, Ca, fosfor, qələvi fosfatazalar, Ca-un sutkalıq ekskresiyasının səviyyəsi müəyyənləşdirilir), rentgenoloji müayinə (ümumi uroqrafiya, sümüklərin rentgenoqrafiyası, densitometriya), radioizotop skanlama, paratiroid vəzilərin USM, MRT və KT-i; selektiv angioqrafiya; materialın sitoloji müayinəsi ilə biopsiyasına əsasən aparılır. Müalicə qalxanabənzərətraf vəzinin adenomalarının ləğv edilməsindən ibarətdir.

Qalxanabənzərətraf vəzilərin adenoması barədə ümumi məlumat
Qalxanabənzərətraf vəzilər qalxanabənzər vəzin arxa səthində yerləşmiş kiçik endokrin törəmələrdir. Adətən, insanda iki cüt (yuxarı və aşağı) qalxanabənzərətraf vəzi olur, lakin bir sıra hallarda tiroid vəzin içərisində, orta divarda, retroezofagial sahədə, damar dəstəsinin yaxınlığında və s. əlavə paratiroid törəmələr aşkar oluna bilər. Daxili sekresiya vəzisi olan qalxanabənzərətraf vəziləri paratiroid hormonlar sintez edir. Həmin hormonlar kalsitonin və vitamin D ilə birgə orqanizmin kalsium-fosfor mübadiləsində iştirak edir.

Qalxanabənzərətraf vəzilərin (paratiroid) adenoması izafi paratiroid hormon sintez edən solitar və ya çoxsaylı şişlərdir. Paratiroid hormonunun belə izafi miqdarı qan zərdabında kalsiumun miqdarının yüksəlməsinə gətirib çıxarır. Endokrinologiyada paratiroid adenoma 80-89% hallarda birincili hiperparatireozun inkişaf səbəbidir. Xəstəlik qadınlarda 2-3 dəfə çox diaqnostika olunur; paratiroidomalı xəstələrin yaş həddi 20-50 arasında dəyişir. Qalxanabənzərətraf vəzilərin adenomasının