Yumurtalıqların xərçəngi – hormon sintez edən qadın cinsiyyət vəzilərinin – yumurtalıqların birincili, ikincili və ya metastatik xarakterli şiş xəstəliyidir. Erkən mərhələlərdə zəif simptomatikaya malik olur; patoqnomik əlamətlər müşahidə edilmir. Xəstəliyin yayılmış formaları halsızlıq, əzginlik, iştahın azalması və təhrif olunması, MBT funksiyalarının pozulması, dizurik dəyişikliklər, assitlə təzahür edir. Yumurtalıqların xərçənginin diaqnostikası fizikal və vaginal müayinələr, kiçik çanağın USM, NMRT və KT, laparoskopiyanın aparılmasına, CA-125 onkomarkerin təyininə əsaslanır. Patologiyanın müalicəsində cərrahi üsul (panhisterektomiya), polikimyaterapiya, radioterapiyadan istifadə olunur.

Yumurtalıqların xərçəngi barədə ümumi məlumat
Yumurtalıqların xərçəngi ümumi onkopatologiyaların strukturunda 7-ci (4-6%), qadın cinsiyyət sisteminin bədxassəli şişləri arasında isə 3-cü yerdə (uşaqlıq cismi xərçəngi və uşaqlıq boynu xərçəngindən sonra) dayanır. Patologiyaya əsasən predklimakterik və klimakterik dövrlərdə rast gəlinir, lakin onun 40 yaşdan kiçik qadınlarda aşkarlanması inkar edulmir.

Yumurtalıqların xərçənginin təsnifatı
Yumurtalıqların xərçənginin yaranma səbəbləri
Xərçəngin ilkin ocağının yaranma yerinə görə yumurtalıqların birincili, ikincili və metastatik zədələnmələri ayırd edilir. Birincili xərçəng zamanı ilkin ocaq yumurtalıqda lokalizasiya olunur. Birincili şişlər papillyar və ya vəzili quruluşa malik epitel törəmələridir, bəzən bu şişlər səthi epitel hüceyrələrindən inkişaf edir. Yumurtalıqların birincili xərçəngi adətən ikitərəfli olub, sərt konsistensiya və nahamar səthə malikdir; əsasən 30 yaşdan cavan qadınlarda rast gəlinir.


Yumurtalıqların ikincili xərçəngi klinik halların 80%-ni təşkil edir. Xərçəngin bu forması yumurtalıqların seroz, teratoid və ya psevdomusinoz kistomalarından əmələ gəlir. Seroz sistadenokarsinomalar 50-60, musinoz növlər isə 55-60 yaşdan sonra yaranır. İkincili endometroid sistadenokarsinomalar cavan, xüsusən,