prosesində həkim-proktoloq pasiyentin sağrı nahiyəsini aralayaraq, anusu nəzərdən keçirir, anal kanalın selikli qişasının qüsurunu aşkar edir. Bəzən (kanalın dərinliyində kiçik ölçülü çatlar zamanı) barmaqla rektal müayinə aparmaqla sfinkterun tonik spazmı təyin edilir. Çatların gözlə göründüyü hallarda selikli qişanın zədələnmə ehtimalı ilə bağlı barmaq müayinəsi məqsədəuyğun sayılmır.

Sağalmayan anal çat, ifadəli ağrı simptomu və sfinkterin spazmı zamanı düz bağırsağın instrumental müayinəsi icra olunmur və ya göstərişlərə əsasən (güclü qanaxma; proktit, şiş xəstəlikləri, irinli ağırlaşmalara şübhə yarandıqda) yerli anesteziya altında aparılır.

20-25 sm-lik hündürlüyə qədər diaqnostik rektoromanoskopiya yalnız çatın sağalmasından sonra yerinə yetirilə bilər. Bu müayinə üsulu vəziyyətə nəzarət etməklə bərabər, həm də yanaşı gedən patologiyaları üzə çıxarmağa imkan verir.

Differensial diaqnostika heç bir çətinlik törətmir. Anal çat düz bağırsağın natamam daxili fistulası ilə differensiasiya edilir. Axırıncı patologiyada sfinkterin spazmına rast gəlinmir, ağrı simptomu zəif ifadə olunur, anusdan irinli axıntı xəstəliyin əsas klinik əlaməti sayılır. Selikli qişanın qüsurunun palpasiyası az ağrılı olur, dib hissədə dərinləşmə (fistulanın boşluğu) müəyyən edilir.

Bir sıra pasiyentlərdə çat düz bağırsaq infeksiyasının (sifilitik qumma, vərəm, göbələk və ya parazit mənşəli patologiyalar, Kron xəstəliyində düz bağırsağın zədələnməsi) təzahürü kimi meydana çıxa bilər. Belə halları inkar etmək üçün hərtərəfli anamnez toplanılır, çatın yaranma səbəbi və müddəti, gediş xüsusiyyətləri aydınlaşdırılır.

İİV anamnezli (narkomaniya, nizamcız cinsi həyat, homoseksualizm) xəstələrdə qazazılmış immun çatışmazlığı ilə əlaqədar düz bağırsağın müxtəlif xəstəliklərinə rast gəlmək mümkündür. Bu kateqoriyaya aid olan pasiyentlərdə anal çatlar adətən qeyri-adi klinik şəkillə müşayiət edilir.

Anal çatın ağırlaşmaları
Anal çatlar infeksiyalaşa və bağırsağın terminal