bağırsağın selikli qişasının, hemorroidal düyünlərin sallanması zamanı sfinkterin həddindən artıq gərilməsi onun funksiyasının pozulması ilə nəticələnir. Həmçinin baş və ya onurğa beyninin, periferik sinirlərin xəstəlikləri (KBT, beyindaxili şişlər, insult, fəqərəarası yırtıqlar) anal sfinkterin çatışmazlığına təkan verir.

Sfinkterin anadangəlmə zəifliyi sinir sisteminin inkişaf anomaliyaları (onurğa beyninin ikiləşməsi, oma fəqərələrinin qövsünün hissəvi bitişməsi) ilə bağlı ola bilər. Bu tip dəyişikliklər funksional xarakter daşıyır. Yenidoğulmuşlarda anal sfinkterin üzvi çatışmazlığı qapayıcı funksiyanı yerinə yetirən aparatın tam və ya qismən olmaması nəticəsində baş verir.

Anal sfinkterin çatışmazlığının patogenezi
Anus nahiyəsində nəcisin saxlanılması düz bağırsağın reseptor aparatı, sinir sisteminin müxtəlif şöbələri, qapayıcı aparatın saya əzələləri və düz bağırsağın divarları arasındakı mürəkkəb əlaqə hesabına baş verir. Bu mexanizmlər nəcis kütlələrinin bağırsaq daxilində anlaqlı şəkildə ləngiməsini tənzimləyir. Rektal şöbənin üzvi zədələnmələri fonunda nəcis saxlamazlıq düz bağırsağın distal hissələrində yaranan striktura və çapıqlar, əzələlərin patoloji dəyişikliyi, peristaltikanın pozulması ilə bağlı olur.

Xarici sfinkterin neyrotənziminin pozulması bağırsağın dolma anında və ya yüksək fiziki gərginlik zamanı qeyri-iradi defekasiyaya səbəb olur. Bağırsaq divarları zədələndikdə nəcis saxlamazlıq yuxu və ya emosional stress zamanı baş verir. Distal şöbələrin reseptorlarında gedən dəyişikliklər düz bağırsağın dolma hissinin və defekasiya çağırışlarının yaranmaması ilə nəticələnir. Mərkəzi sinir sisteminin xəstəlikləri sfinkterlərin işinin diskoordinasiyasına gətirib çıxarır.

Anal sfinkterin çatışmazlığının təsnifatı
Proktologiyada anal sfinkterin üzvi, qeyri-üzvi və qarışıq formaları ayırd edilir. Etioloji amillərə əsasən patologiya anadangəlmə və qazanılmış (doğuş və əməliyyat zamanı) formalara bölünür. Xəstənin qaz və nəcis kütlələrini