n xərçəngi uşaqlıq yolunun arxa tağına invaziya etdikdə rektovaginal fistula; kişilərdə sidik kisəsi və prostat vəziyə yayıldıqda dizurik əlamətlər; anal sfinkterdə destruktiv proseslər baş verdikdə nəcis saxlamazlıq müşahidə olunur.

Pasiyentlərin əksəriyyətini anal kanalda təzyiq və yad cismin olması hissi, periodik və ya daimi xarakterli anal qaşınma narahat edir. Ağrı sindromu və qaşınma anal nahiyənin sinirlərlə zəngin olması, anusun selikli qişasının patoloji ocaqdan axan selikli və ya irinli ifrazatlarla qıcıqlanması, əzələlərin güclü spazmı ilə bağlıdır.

Anusun xərçəngi nəcis ifrazının pozulmasına (əsasən qəbizliyə), perianal və qasıq limfa düyünlərinin böyüməsinə səbəb olur. Xəstələrdə anal kanalda və anus ətrafında sağalmayan xoralar əmələ gələ bilər. Gecikmiş formalarda halsızlıq, iştahsızlıq, arıqlama qeydə alınır.

Anusun xərçənginin diaqnostikası
Xarakterik əlamətlərin olmaması, yerli və ümumi əlamətlərin geniş spektri ilə əlaqədar anusun xərçənginin erkən diaqnostikası çətinlik törədir. Şübhəli əlamətlər müşahidə edildikdə kompleks müayinə – ümumi fizikal baxış, barmaqla rektal, endoskopik, ultrasəs, sitoloji və histoloji müayinələr aparılır.

Anal nahiyəyə baxış və barmaqla anorektal müayinə (arxası üstə, diz-dirsək vəziyyətində, qadınlarda – bimanual) düz bağırsaq və anusun selikli qişasının vəziyyətinin qiymətləndirilməsinə, törəmələrin aşkarlanmasına, onların sərhəd və ölçülərinin təyin edilməsinə imkan verir. Limfa düyünlərinin böyüməsini müəyyən etmək üçün qasıq nahisəsi palpasiya olunur.

Pasiyentlərdə mütləq qaydada rektoromanoskopiya (anoskopiya, proktoskopiya) aparılmalı, şübhəli sahələrdə bioptat götürülməlidir. Rektoromanoskopiyanın köməyilə törəmənin lokalizasiyası, ölçü və tipi dəqiqləşdirilir. Bundan əlavə anal yaxmanın, ehtiyac yarandıqda qasıq düyünlərinin punktatının sitoloji müayinəsi – PAP-test, eləcə də endoskopik biopsiya zamanı götürülən toxumaların histoloji analizi yerinə yetirilir.

Şiş prosesinin