inkişaf edir. Risk amillərinə qadın cinsiyyət sisteminin xəstəlikləri (endometrit, salpinqooforit), çoxsaylı abortlar, yumurtalıqların patologiyası ilə əlaqədar estrogenlərin səviyyəsinin artması, qaraciyər xəstəlikləri və piylənmə aiddir. Ginekoloji patologiyaların şəkərli diabet və hipertoniya xəstəliyi ilə müştərəkliyi düz bağırsağın endometriozunun yaranma ehtimalını artırır. Xroniki stresslər və hipodinamik həyat tərzi bağırsaq endometriozunun bu formasının inkişafında müəyyən rol oynayır.

Xroniki proktitdən fərqli olaraq, düz bağırsağın endometriozunda orqanın daxili deyil, xarici hissəsi zədələnir. Endometrium hüceyrələri rektal şöbənin seroz qişasına sirayət edir. Onlar bağırsağın əzələ qatına keçərək, tək və ya çoxsaylı ocaqlar əmələ gətirə bilir. Düz bağırsaq endometriozunun çoxsaylı ocaqları uşaqlığın epitel hüceyrələrinin aybaşı qanı ilə yayılması və ya endometrioid kistanın partlaması zamanı formalaşır.

Düz bağırsağın endometriozunun patogenezi
İlkin mərhələlərdə orqanın seroz qişasında yerləşən endometrioz ocaqları göyümtül zolaq və ya kiçik ləkə formasında olur. Müəyyən müddətdən sonra onların yerində xarici görünüşcə şüaya bənzəyən çapıqlarla əhatə olunan düyünlər və ya lövhəciklər əmələ gəlir. Xəstəlik proqressivləşdikdə endometrium əzələ qatına nüfuz edir və ya seroz qişaya yayılaraq, bağırsağı dairəvi şəkildə bürüyür. Bu zaman düz bağırsağın divarı qalınlaşır, mənfəzi isə daralır. Orqanın bütün qatları zədələndikdə selikli qişada polipəbənzər törəmələr inkişaf edir.

Birləşdirici toxuma kapsulu olmadığından endometrioz ocaqları tədricən düz bağırsağın normal sahələrinə keçir. Histoloji müayinədə belə sahələrin mərkəzində çapıqlar, dəyişilmiş əzələ lifləri, qırmızı və ya qəhvəyi möhtəviyyatdan ibarət qovuqcuqlar müşahidə edilir. Qovuqcuqlar endometriumu xatırladan vəzili epiteldən yaranır.

Düz bağırsağın endometriozunda stroma ilə epitel hüceyrələrinin nisbəti fərqli olur. Bu da diaqnozun qoyulmasını bir qədər çətinləşdirir. Bəzi