bağırsağın uzunluğu artdığından nəcis kütlələrinin tranziti ləngiyir. Mexaniki səbəblər sırasına həm də bağırsağa daxil olan yad cisimlər – meyvə çəyirdəkləri, çətin həzm olunan, bərk qida qalıqları, sümüklər və s. daxil edilir.

Nəcis daşlarının kimyəvi səbəblərinə bağırsağın həddindən artıq qələvi mühiti, qidanın tərkibində çətin əriyən yağların və kalsiumun izafi miqdarda olması, iltihabi proseslərlə əlaqədar nəcisin tərkibinin dəyişməsi, yoğun bağırsaqda suyun sorulmasının sürətlənməsi aiddir.

Daşın formalaşması üçün nüvənın olması mütləqdir. Bağırsağın yad cisimləri, həzm olunmamış qida qalıqları, qəbizlik nəticəsində yaranan bərk nəcis hissəcikləri nüvə qismində iştirak edir. Nüvənin ətrafında nəcis kütlələri toplanmağa başlayır. Onların tərkibindəki suyun sürətlə itirilməsi duzların çökməsinə səbəb olur. Bunun nəticəsində nəcis kütləsi bərkiyərək, daşa çevrilir. Xəstə yağlı qidalardan çox istifadə etdikdə və ya onun orqanizmində yağların mənimsənilməsi pozulduqda proses daha da sürətlənir.

Həmçinin həddindən artıq selik ifrazı və qanaxmalarla gedən iltihabi proseslər nəcis daşlarının yaranmasına təkan verir.

Nəcis daşının patogenezi
Nəcis daşı müxtəlif üzvi maddələr, mineral duzlar (kalsium-karbonat, maqnezium-fosfat, maqnezium-oksalat), öd turşuları və bakteriyalardan ibarətdir. Bu komponentlərin nisbəti fərqli olur. Tibb ədəbiyyatında yalnız kalsium-karbonatdan və maqnezium-fosfatdan təşkil olunmuş nəcis daşları barədə məlumatlar mövcuddur. Mənşəyinə görə nəcis daşları həqiqi və yalançı formalara bölünür. Həqiqi daşlar birbaşa yoğun bağırsaqda formalaşır. Yalançı nəcis daşı isə bağırsağın mənfəzinə öd kisəsindən, böyrək ləyənciyindən və ya sidik kisəsindən axarlar və yaxud fistula vasitəsilə daxil olur. Yalançı formalar həqiqi daşların yaranmasında nüvə rolunu oynaya bilir.

Əksər hallarda nəcis daşı bağırsaq divarında fiksə olunaraq, tədricən böyüyür. Fiksasiya yerində yaranan xora və yaralar qanaya və yaxud iltihablaşa bilir. İri ölçülü