zədələnməsi şüalanma dozasının 50 Qr-dən yüksək olduğu hallarda baş verir (bu tolerant dozada gecikmiş ağırlaşmaların tezliyi təxminən 5% təşkil edir). Patologiyanın yaranma ehtimalı şüalanma dozasından birbaşa asılıdır: göstərici 65Qr olduqda radiasion proktitin inkişaf riski 50%-ə qədər yüksəlir.


Radiasion şüalanma düz bağırsaq epitelinin proliferasiya və formalaşma proseslərinin pozulmasına, hüceyrələrin deskvamasiya və atrofiyasına gətirib çıxarır. Selikli qişa və selikaltı qatın qeyri-spesifik iltihabı inkişaf edir. Prosesə əzələ qatı qoşula bilər. Şüa terapiyasından bir neçə ay sonra düz bağırsağın arteriolalarında yaranan iltihabi proses bu nahiyənin qan dövranının xroniki pozulmasına, trofik dəyişikliklərə və çapıqlı stenoza səbəb olur. Mikrosirkulyator pozğunluqların törətdiyi nekroz və xoralar qanaxma, perforasiya, düz bağırsağın fistulası ilə ağırlaşa bilər.

Radiasion proktitin təsnifatı
Yaranma müddətindən asılı olaraq, radiasion proktit 2 formaya bölünür: erkən (radioterapiyadan sonra ilk 3 ay ərzində yaranır) və gecikmiş (şüa terapiyasından minimum 4 ay keçdikdən sonra inkişaf edir). Düz bağırsaqda gedən morfoloji dəyişikliklərin xarakterinə əsasən kataral, eroziv-deskvamativ, nekrotik və infiltrativ-xoralı proseslər ayırd edilir. Radiasion proktitin çapıqlı stenoz, rektovezikal və rektovaginal fistulalar ayrıca qeyd olunur.

Radiasion proktitin əlamətləri
Radiasion proktitin əlamətləri
Xəstəliyin erkən formalarının başlıca əlaməti ağrılı defekasiya çağırışlarıdır. Ağrı tutmaşəkilli olub, nəcis ifrazından sonra daha da güclənir. Xəstələri həmçinin düz bağırsaq nahiyəsində qaşınma və diskomfort narahat edir. Əksər hallarda anal dəlikdən selik ifraz olunur, bu da bağırsağın selikli qişasının iltihabından xəbər verir.

Xəstəliyin ağır formalarında qanlı ifrazatlara rast gəlinir. Yerli əlamətlərdən savayı radiasion proktit ümumi klinik simptomlarla: halsızlıq və bədən temperaturunun yüksəlməsi ilə müşayiət olunur. Adətən patologiyanın